9 Huisarts Nu januari-februari 2015; 44(1) KORT NIEUWS IS NITROFURANTOïNE NOG STEEDS DE BESTE VAN DE KLAS BI RESISTENTIE? Uit epidemiologisch onderzoek weten we dat acute cystitis bi vrouwen in de eer- ste lin voor het grootste deel wordt ver- oorzaakt door E. coli-bacteriën die quasi 100% gevoelig zin aan nitrofurantoine. 1 De laatste tid zin de berichten over toe- nemende resistentie niet uit de lucht. Artsen hebben daardoor de neiging om meer breedspectrumantibiotica voor te schriven. Dit zou een logische reactie kunnen zin, was het niet dat dit beleid tot nog meer resistentie aanleiding geeft. Sanchez et al. deden een retrospectief onderzoek naar het resistentieprofel van E. coli-isolaten uit urinestalen van ambu- lante patiënten. Daarvoor raadpleegden zi de TSN (The Surveillance Network) Data- base USA voor 2001 en 2010. De TSN verzamelt antibiogramresultaten van meer dan tweehonderd instituten in de VS. De testresultaten voor zes antimicrobiële middelen werden geïncludeerd: ampicil- line, cefalotine (representatief voor een eerste generatie cefalosporine), cipro- foxacine, nitrofurantoine, cotrimoxazole (TMP-SMX) en amoxicilline/clavulaan- zuur (amoxiclav). In totaal werden voor de jaren 2001 en 2010 respectievelik 29 198 en 32 742 resultaten van urinaire E. coli-isolaten verzameld. De reden waarom een staalafname ge- beurde, is onbekend. Het is bivoorbeeld mogelik dat de database vooral stalen van vrouwen met gecompliceerde urine- weginfecties betreft. Multiresistentie werd gedefnieerd als re- sistentie aan drie of meer van deze anti- microbiële middelen. De prevalentie van deze multiresistente kiemen steeg spectaculair van 9,1% in 2001 naar 17% in 2010, terwil het aantal isolaten dat gevoelig was voor alle anti- microbiële middelen verminderde van 52,1% naar 42%. Men bestudeerde afzonderlik de E. coli- stammen die resistentie vertoonden te- gen drie, vier en vif antimicrobiële mid- delen. In 2010 bedroeg de resistentie tegen TMP-SMX voor deze multiresisten- te kiemen respectievelik 62,6%, 88,6% en 97,9%. De cifers voor ciprofoxacine waren 48,9%, 84,3% en 98,2%. De resi- stentie tegen nitrofurantoïne was opval- lend lager: 2,1%, 7,5% en 24,1%. Nitrofurantoïne behoudt in deze studie dus een goede antimicrobiële activiteit tegen multiresistente kiemen, ook al zien we zelfs hier een substantiële stiging. Dit is goed nieuws voor de eerste lin. De begripelike bezorgdheid bi veel artsen over het mogelik falen van een therapie met een smalspectrum antimicrobieel middel wordt daarmee ontkracht. Meer nog, deze studie bewist dat nitrofuran- toïne veel effectiever is tegen multiresi- stente kiemen dan doorgaans gedacht wordt. Het zin net breedspectrumanti- biotica die het hierin laten afweten. Als huisarts moeten we dus niet bang zin om met ons nitrofurantoïnevoorschrift een fout te maken, als zou bliken dat die vrouw toevallig draagster is van een multiresistente kiem. De resultaten uit deze studie bieden bi- komende argumenten om bi een acute cystitis een restrictief antibioticumbeleid te voeren met nitrofurantoïne als eerste keus. 2,3 Stefan Heytens, Thierry Christiaens Literatuur 1 De Backer D, Christiaens T, Heytens S, et al. Evolution of bacterial susceptibility pat- tern of Escherichia coli in uncomplicated urinary tract infections in a country with high antibiotic consumption: a compari- son of two surveys with a 10 year interval. Journal of Antimicrobial Chemotherapy 2008;62:364-8. 2 Christiaens T, Callewaert L, De Sutter A, et al. Aanbevelingen voor goede praktik- voering: cystitis bi de vrouw. Huisarts Nu 2000;29:28-97. 3 Dirven K, De Sutter A, Van Royen P, Mambourg F, Van Den Bruel A. Herzie- ning bestaande praktikrichtlinen. Good Clinical Practice (GCP). Brussel: Fede- raal Kenniscentrum voor de gezond- heidszorg (KCE); 2006. KCE reports 43A (D/2006/10.273/48). Sanchez GV, Baird AMG, Karlowsky JA, Master RN, Bourdon JM. Nitrofurantoin retains antimicrobial activity against multidrug-resistant urinary Escherichia coli from US outpatients. J Antimicrob Chemother 2014;69:3259-62.