O smanlı tarihine yönelik ilgi- nin çeşitli sebeplerle arttığı bir dönemde yaşıyoruz. Ciddi bi- limsel eserler yanında, “tarihî” romanlarla da desteklenen bu il- ginin önemli bir hissesi gayri- müslimlerin statüsü ve yaşayış bi- çimleri üzerinedir. Daha önce Osmanlı idaresinde bulunmuş ül- kelerde yaşayanlar, hâkim nüfus- tan farklı bir dine mensup kişiler olarak hayat süren atalarının tari- hini araştırırken, bazı din men- supları da Osmanlı coğrafyasının muhtelif bölgelerinde geçen tari- hî serüvenlerini toplamaya çalış- maktadırlar. Bu büyük alakanın, aynı derece- de ilim dünyasına katkılar doğur- duğunu söylemek güçtür. Arşiv araştırmalarına dayanmayan, bir- kaç küçük bilgi ve belgeden deva- sa sonuçlar çıkartan, sistemler inşa eden eserler çoğunluktadır. Osmanlı tarihi araştırmalarının pek çok sorunu bulunmaktadır. Bunların en önemlilerinden biri, yeterli arşiv inceleme ve araştır- masına dayanmadan yapılan ge- nellemelerdir. İkincisi ise, günü- müze ait sosyal/siyasî/hukukî modeller esas alınarak yapılan in- celeme ve değerlendirmelerdir. Üçüncü bir sorun olarak, uzun yüzyıllar yaşayan Osmanlı Devle- ti’nin tarih içinde değişmediği zannıyla belli bir dönemine ait uygulamayı bütün tarihe mal et- me hatasını zikretmek gerekir. As- lında bu problemlerin her üçünü de tek bir hususa bağlayabiliriz: Genel olarak sosyal bilimlerde, pozitif bilimlerin aksine, evrensel modellerin olmadığı, bütün mo- dellemelerin belli bir zaman ve mekânla, tarihî süreçle bağlantılı olduğu, bir başka zaman ve me- kân dilimine tatbik edildiğinde isabetli sonuçlar vermeyeceği ger- çeğinin dikkate alınmaması. Osmanlı çalışmalarında en çok alakaya mazhar olan konunun gayrimüslimlerin statüsü olduğu yukarıda belirtilmişti. Gerçekten de yazılan eserlerin önemli bir kısmı gayrimüslimlerin Osmanlı yönetiminde yaşayışı ile ilgilidir. Diğer alanlarda olduğu gibi, bu DÎVÂN İlmî Araştırmalar sy. 15 (2003/2), s. 233-238 233 Mustafa fiENTOP M. Macit Kenanoğlu Osmanlı Millet Sistemi: Mit ve Gerçek Klasik, İstanbul 2004, xvi+422 s. KİT AP DEĞERLENDİRMESİ