Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research Cilt: 12 Sayı: 62 Yıl: 2019 www.sosyalarastirmalar.com Volume: 12 Issue: 62 Year: 2019 Issn: 1307-9581 http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3103 TÜRK FELSEFESİ TARİHİ ÇALIŞMALARININ DAYANAKLARI * THE BASES OF STUDIES ON HISTORY OF TURKISH PHILOSOPHY Anılcan TARAKÇI ** Önder BİLGİN *** Öz Felsefe nerede, ne zaman, kiminle başlar? Felsefe olarak nitelenebilecek ve tarihi kaynaklarla desteklenebilecek ilk düşünceler ne zaman ortaya çıkmıştır? Felsefe Tarihi için cevaplanması daha kolay olan bu sorular, tarihsel dönem aralığının dışındaki ‘’felsefe’’nin kendisinin başlangıcı için aynı netlikte cevaplandırılamaz. Bunun elbette birçok nedeni vardır. Ancak tarihsel dönemlere gelindiğinde hem felsefe hem de felsefe tarihi hakkında yukarıda sorulan soruları daha berrak bir biçimde cevaplama imkânına kavuşmuş oluruz. Felsefe insanlığın ortak mirası iken, felsefe tarihi; dilsel, dinsel, dönemsel, etnik ve tarihsel olarak ayrılabilmekte ve yazılabilmektedir. Bu anlayıştan yola çıkıldığında da farklı coğrafyalarda yaşamış olan milletlerin farklı düşünce sistemleri geliştirdiklerini kabul etmek gerekir. Her milletin kendine has özelliklerini yansıttığı, mitolojik,(kozmolojik, kozmogonik ve teogonik), kültürel (bilgi türlerine dayalı) ve felsefi önerileri mevcuttur. Bu öneri ve özelliklerin toplamı o milleti oluştur. Milletlerin gelenekleri, hayata bakışlarını; yaşam anlayışları, evrene dair korunma tedbirlerini; fikirleri de doğa ile olan hayatta kalma ve hayatı anlamlandırma özelliklerini yansıtır. Hepsinin toplandığı çatı ise, o milletin felsefesidir. Dünya devletlerinin birçoğu bugün kendi milli felsefelerini kurmuş ve resmi eğitim kurumlarında bir disiplin olarak öğretmektedirler. Bir milletin felsefesini araştırırken o milletin kültüründen yola çıkılır. Çünkü bir millet kültürde, kültür de millette varlığa çıkar. Bu anlamda Türk kültür tarihi, en köklü kültür tarihlerinden biri olduğuna göre felsefi yanı da vardır. Öyleyse, incelenmelidir. Dünya coğrafyasının farklı bölgelerinde tarih boyunca çeşitli etkileşimlerde bulunarak, fikir dünyası ve hayat görüşü oluşan Türk milletinin, kültür tarihinden felsefeye ait olanlarını süzmek ve belirlemek gerekir. Bu makalede Yunan felsefesi değil, Yunan felsefesi tarihi nitelemesinin daha doğru olduğu gibi Türk felsefesi değil, artık başlamış olan Türk Felsefesi Tarihi çalışmalarına mütevazı bir katkı için düşünülen dayanaklar sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Felsefe Tarihi, Türk Felsefesi Tarihi, Türk Mitolojisi. Abstract Where is the philosophy begins, when, with whom? When did the first ideas, which could be described as philosophy and supported by historical sources, emerged? These questions, which are easier to answer for the History of Philosophy, cannot be answered with the same clarity for the beginning of the dış philosophy, outside the historical period. There are, of course, many reasons. However, when we come to the historical periods, we will have the opportunity to answer the questions mentioned above both in terms of philosophy and history of philosophy in a clearer way. Philosophy is the common heritage of mankind, the history of philosophy; linguistic, religious, periodic, ethnic and historical can be separated and written. From this point of view, it is necessary to acknowledge that nations that have lived in different geographies have developed different systems of thought. Each nation has its own characteristics, mythological (cosmological, cosmogonic and theological), cultural (based on knowledge types) and philosophical suggestions. The sum of these suggestions and features create that nation. The traditions of nations, their view of life; understanding of life; The ideas also reflect the characteristics of survival and life-meaning with nature. The whole roof is the philosophy of that nation. Many of the world's states have established their national philosophies today and teaches them as a discipline in official educational institutions. When studying the philosophy of a nation, it is based on the culture of that nation. Because a nation in culture, culture also becomes a nation. In this sense, Turkish cultural history is one of the most deeply rooted cultural histories. So, it should be examined. In different regions of the world geography, by making various interactions throughout history, it is necessary to filter and determine the Turkish nation, which consists of the idea world and life view, from the cultural history of philosophy. In this article, not only the philosophy of Greek philosophy but the history of Greek philosophy is more accurate, but the foundations of Turkish Philosophy History, which have started now, are presented. Keywords: History of Philosophy, History of Turkish Philosophy, Turkish Mythology. Giriş 19.yy’dan itibaren Batı düşüncesi ve yenileşme hareketleri içerisinde olan Türkler, geçen zamanda hem teknik hem de ilim anlamında birçok görüşten haberdar olmuş ve yerel bilgilerine evrensel olanın bilgilerini de eklemişlerdir. Bu anlamda artık tarihsel ve kültürel birikimlerinden yola çıkarak yeni atılımlar yapma sırası gelmiştir. Batılı yol ve yöntemlerin, kültür ve felsefe araştırılmalarında kullanılmasıyla, somut sonuçlar elde edilebilecektir. Türk Felsefesi Tarihi araştırmalarında en önemli amaçlardan birisi de Türk milletinin özünden haberdar olarak özüne uygun bir yaşayış biçimi göstermesidir. Bu çerçevede Türk Felsefesi Tarihi çalışmaları * Bu çalışma 7-8 Aralık 2018 tarihlerinde Antalya’da düzenlenen Uluslararası Türk Dünyası Eğitim Bilimleri ve Sosyal Bilimler Kongresi’nde sunulan bildirinin genişletilmiş halidir. ** Akdeniz Üniversitesi Doktora Öğrencisi, anltrkc@gmail.com *** Dr. Öğr. Üyesi, Akdeniz Üniversitesi, obilgin@akdeniz.edu.tr