COVID-19’un Çocuk Sağlığına Etkileri The Effects of COVID-19 on Child Health Melike Yavaş Çelik Kilis 7 Aralık Üniversitesi, Yusuf Şerefoğlu Sağlık Bilimleri Fakültesi, Kilis, Türkiye ÖZ Çalışmalarda COVID-19 salgınının çocuklar üzerinde erişkinlere göre daha az olumsuz etkileri olduğu belirtilmektedir. Bu durum konuyla ilgili araştırmalara gereksinim olduğunu göstermek- tedir. Salgın sürecinde anne-babalar çocuk bakımı konusunda zorlanmakta ve yetersizlik duy- gusu yaşayabilmektedir. Dolayısıyla çocuk sağlığının sürdürülmesinde anne-babanın rolü kadar hemşirelerin rol ve sorumlulukları büyük önem taşımaktadır. Çocuk hemşireleri anne-babalara ve çocuklara yol gösterici birer danışman, eğitimci, bakım verici olarak görev alabilmektedir. Makalede; ailelere ve çocuk kliniklerinde çalışan hemşirelere çocuklarda COVID-19’un bula- şı, belirtileri, tanı, tedavisi konusunda farkındalık kazandırmak amaçlanmıştır. Bu amaçla CO- VID-19’un yenidoğan, çocukluk ve adölesan dönemi üzerine etkileri literatür ışığında tartışılmış ve bu dönemlerde çocuk sağlığı hemşirelerinin girişimlere yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: COVID-19, çocuk, hemşirelik, yenidoğan, adölesan Abstract Studies indicate that the COVID-19 epidemic has less negative effects on children than adults. This situation shows that there is a need for researches on the subject. During the epidemic period, parents have difficulty in child care and may experience a feeling of inadequacy. There- fore, nurses’ roles and responsibilities are as important as the role of parents in maintaining child health. Child nurses can act as counselors, educators and caregivers to guide parents and children. In the article, it is aimed to raise awareness about the transmission, symptoms, diagnosis and treatment of COVID-19 in children to families and nurses working in pediatric clinics. For this purpose, the effects of COVID-19 on the newborn, childhood and adolescence period were discussed in the light of the literature and recommendations were made for the interventions of the pediatric health nurses during these periods. Keywords: COVID-19, child, nursing, newborn, adolescent 30 JERN Journal of Education and Research in Nursing Review DOI: 10.5152/jern.2021.90018 Yavaş Çelik M. The Effects of COVID-19 on Child Health. J Educ Res Nurs. J Educ Res Nurs. 2021;18(Supp. 1): 30-35. Received: June 4, 2020 Accepted: November 15, 2020 Copyright@Author(s) - Available online at www.jer-nursing.org Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. Corresponding Author: Melike Yavaş Çelik E-mail: www_com_tr@hotmail.com Giriş Çin’nin Wuhan kentinde 2019 Aralık ayında ortaya çıkan Koronavirüs hastalığı 2019 (COVID-19) enfeksiyonu tüm dünyayı etkisi altına almıştır. 1 COVID-19’a neden olan virüs, Şiddetli Akut Solunum Sendromu Severe (Acute Respiratory Syndrome-SARS) ve Orta Doğu Solunum Sendro- muna (Middle East Respitatory Syndrome-MERS) sebep olan virüsler ile aynı gruba aittir. 2 Virüs ciddi akut solunum yolu enfeksiyonlarına se- bep olmakta, asemptomatik, hafif ya da şiddetli semptomatik olarak seyredebilmektedir. 3 Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Mart ayında dünya ül- kelerine “COVID-19 salgınını ilan etmiştir. 3 DSÖ 10.03.2021 tarihli verilerine göre dünyada COVID-19 vaka sayısı 118 milyon, ölüm sayısının 2.62 milyondur. 4 Türkiye’de ise; T.C. Sağlık Bakanlığı verilerine göre; 10.03.2021 tarihinde toplam vaka sayısı 2.807.387, toplam ölü sayısı 29.160’tır. 5 COVID-19’u çocuklar belirti vermeden taşıyıcı olarak geçirmeleri nedeniyle özellikle genç nüfusun (12-18 yaş) salgını yayma rolü yüksektir. Daha küçük yaş grubunda da hastalığa yakalanma ve taşıyıcılık gençlere göre düşüktür. 6 Bununla birlikte çalışmalarda COVID-19’a neden olan SARS‐COV‐2 virüsünün bulaştırma olasılığının yüksek olduğu ve asemptomatik çocukların bile viral yüklerinin olabileceği belirtilmektedir. 7,8 Tüm yaş grupları virüse duyarlı olmasına rağmen, çocuklarda COVID-19 insidansı (%1.3) yetişkinlerden (%3.5) üç kat daha azdır. 9 Ayrıca, kar- diyovasküler ve diğer komorbiditeleri olanlar dışında, çocukların genellikle şiddetli COVID-19 ve ilişkili mortaliteye daha az eğilimli olduğu belirtilmektedir. Bu durum çocukların bağışıklık sistemi özellikleri ve sitokin düzeylerinin düşük olmasıyla ilişkili bulunmuştur. 6,10,11 Bazı ülkelerde çocuk vakalarda ölüm de rapor edilmiş ve virüsün akciğerlerde kalıcı hasarlara yol açtığı belirtilmiştir. 12,13 Çin’in Hastalık Kont- rol ve Önleme Merkezi verilerine göre, toplam 72.314 (doğrulanmış, şüpheli, teşhis edilmiş ve asemptomatik) vakanın %1’inin 11-19, %1’inin ise 10 yaş altında olduğu saptanmıştır. 14 Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’de 2572 çocuğun dahil edildiği bir çalışmada, hastaların yaş orta- lamasının 11 (0-17), %57’sinin de erkek cinsiyetinde olduğu bulunmuştur. Aynı çalışmada çocuk hastaların %15’inin bir yaşın altında, %11’inin 1-4 yaş, %15’inin 5-9 yaş , %27’sinin 10-14 yaş, %32’si ise 15-17 yaş aralığında olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada çocuk hastaların %15’inin bir yaşın altında saptanmasına rağmen tüm vakalar içerindeki bir yaş altı hastaların oranı daha düşük (%0.27) saptanmıştır. 1 Başka bir çalış-