.XUDP YH 8\JXODPDGD (÷LWLP %LOLPOHUL p (GXFDWLRQDO 6FLHQFHV 7KHRU\ 3UDFWLFH p %DKDU6SULQJ p
©
(÷LWLP 'DQﾊõPDQOﾊ÷ﾊ YH $UDõWﾊUPDODUﾊ øOHWLõLP +L]PHWOHUL 7LF /WG ôWL
ZZZHGDPFRPWUNX\HE
Öz
%X ｲDOﾊõPDGD )HQ YH 7HNQRORML ﾀ÷UHWPHQ DGD\ODUﾊQﾊQ %ø7 YH 0DWHU\DO 7DVDUﾊPﾊ KDNNﾊQGDNL ﾀ]\HWHUOLN LQDQﾊõODUﾊQﾊ
YH EX LQDQﾊõODUﾊ HWNLOH\HQ IDNWﾀUOHUL EHOLUOHPH DPDFﾊ\OD %ø7 .XOODQﾊPﾊ YH 0DWHU\DO 7DVDUﾊPﾊ ､]\HWHUOLN >%ø7B07､@
ﾀOｲH÷L WDVDUODQDUDN ﾀOｲH÷LQ JHｲHUOLN YH JﾆYHQLUOLN DUDõWﾊUPDVﾊ \DSﾊOPﾊõWﾊU ﾀ÷UHWPHQ DGD\ﾊQﾊQ NDWﾊOGﾊ÷ﾊ ｲDOﾊõ
PD VRQXFXQGD %ø7B07､ ﾀOｲH÷LQLQ 7HPHO %ø7 %HFHULOHUL YH ､]JﾆQ 0DWHU\DO 7DVDUﾊPﾊ DGOﾊ LNL IDNWﾀUGHQ ROXõWX÷X
YH ﾀOｲHNWHQ HOGH HGLOHQ YHULOHULQ JHｲHUOLN YH JﾆYHQLUOLN NULWHUOHULQL WDõﾊGﾊ÷ﾊ VDSWDQPﾊõWﾊU 3LORW ｲDOﾊõPDGD HOGH
HGLOHQ YHULOHUH JﾀUH 7HPHO %ø7 %HFHULOHULQH \ﾀQHOLN ﾀ]\HWHUOLN VHYL\HVLQLQ JHOLU VHYL\HVL YH ELOJLVD\DU GHQH\LP
VﾆUHVL GH÷LõNHQOHULQH JﾀUH DQODPOﾊ õHNLOGH IDUNOﾊODõPD JﾀVWHUGL÷L IDNDW ､]JﾆQ 0DWHU\DO 7DVDUﾊPﾊQD \ﾀQHOLN ﾀ]
\HWHUOLN LQDQﾊõODUﾊQGD D\Qﾊ JUXSODU DUDVﾊQGD VDGHFH GHQH\LP VﾆUHVL LｲLQ IDUNOﾊODõPD Jﾀ]OHQGL÷L WHVSLW HGLOPLõWLU
$\UﾊFD KHU LNL IDNWﾀU SXDQODUﾊQGD GD FLQVL\HWH JﾀUH DQODPOﾊ IDUNOﾊOﾊN EXOXQPDGﾊ÷ﾊ EHOLUOHQPLõWLU
Anahtar Kelimeler
%LOJL YH øOHWLõLP 7HNQRORMLOHUL 0DWHU\DO 7DVDUﾊPﾊ ､]\HWHUOLN ､÷UHWPHQ $GD\ﾊ
Murat BURSAL
a
&XPKXUL\HW ｩQLYHUVLWHVL
Nevzat YİĞİT
.DUDGHQL] 7HNQLN ｩQLYHUVLWHVL
Fen ve Teknoloji Öğretmen Adaylarının Bilgi İletişim
Teknolojileri (BİT) Kullanımı ve Materyal Tasarımı
Özyeterlik İnanışları
Bilgi İletişim Teknolojileri [BİT], güncel hayatta ar-
tan rolüne paralel olarak eğitim yaşantılarını da gide-
rek daha önemli oranda etkilemektedir. Milli Eğitim
Bakanlığı [MEB] tarafından 2008 yılında yayınlanan
Öğretmen Yeterlikleri kitabında, BİT özel bir konu
başlığı altında incelenmiş ve öğretmenlerin her der-
se uygun BİT’ni seçme, uygulama ve değerlendirme
konusunda uzmanlaşması gerektiği vurgulanmıştır.
Buna karşın, yapılan araştırmalarda, mevcut öğret-
menlerin BİT okuryazarlığı ve kullanımı konusunda
oldukça yetersiz oldukları saptanmıştır (Akkoyunlu
ve Kurbanoğlu, 2004; Cüre ve Özdener, 2008; Demi-
raslan ve Usluel, 2005; Umay, 2004).
Özyeterlik terimi, sosyal bilişsel teorinin kurucusu
Bandura (1977) tarafından ortaya atılmış ve giderek
artan sayıda araştırmacı tarafından da eğitim ya-
şantıları üzerindeki rolü incelenmektedir. Bandura
(1997), davranış, kişisel özellikler ve çevresel fak-
törlerin sürekli biçimde birbirini etkilediğini ve bu
nedenle insan davranışlarını incelerken tüm bu et-
kenlerin dikkate alınması gerektiğini öne sürmüş-
tür. Özyeterlik, bir bireyin istenen sonuca ulaşmak
için gerekli olan şeyleri organize etme ve uygulama
kapasitesi hakkındaki inancı olarak tanımlanabilir
(Bandura, 1997, s. 3). Bandura’ya göre, özyeterlik
inancı dört kaynağın yorumlanmasıyla anlaşılabilir.
Birinci ve en etkin kaynak, bireyin kendi yaşantı-
ları sonucunda ortaya çıkan geçmiş deneyimlerini
yorumlamasıdır. Bu yaşantılar, kısaca uzmanlık
deneyimleri (mastery experiences) olarak adlan-
dırılabilir, çünkü bu yaşantılar sonucunda oluşan
inanışlar herhangi bir görevi yerine getirebilme ko-
nusunda birey hakkında özgün veriler ortaya koyar.
Özyeterlik inanışlarını etkileyen ikinci önemli kay-
nak, hedeflenen göreve benzer bir görevi yaşamakta
a Dr. Murat BURSAL øONﾀ÷UHWLP )HQ (÷LWLPL DODQﾊQ
GD \DUGﾊPFﾊ GRｲHQWWLU DOﾊõPD DODQODUﾊ DUDVﾊQGD
ﾀ÷UHWPHQ DGD\ODUﾊQﾊQ ﾀ]\HWHUOLN LQDQﾊõODUﾊ YH
ND\QDNODUﾊ LõELUOL÷LQH GD\DOﾊ ﾀ÷UHQPH JUDILN
RNXU\D]DUOﾊ÷ﾊ YH H÷LWLP DUDõWﾊUPDODUﾊQGD ﾀOｲHN
OHPH WHNQLNOHUL \HU DOPDNWDGﾊU øOHWLõLP &XP
KXUL\HW ｩQLYHUVLWHVL (÷LWLP )DNﾆOWHVL øONﾀ÷UHWLP
%ﾀOﾆPﾆ )HQ %LOJLVL (÷LWLPL $QDELOLP 'DOﾊ
6LYDV (OHNWURQLN SRVWD PEXUVDO#FXPKXUL\HW
HGXWU 7HO