Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Yıl: 2012/2, Sayı: 29 Review of the Faculty of Divinity, University of Süleyman Demirel Year:2012/2, Number:29 59 KLASİK MANTIK AÇISINDAN TANRI’NIN TANIMLANAMAZLIĞI SORUNU -GAZZÂLÎ-İBN RÜŞD BAĞLAMINDA-  Hülya ALTUNYA  Özet Gazzâlî, Tehâfütü’l-Felâsife adlı eserinin Yedinci Meselesi’nde İslâm filozoflarının, Tanrı’nın tanımlanamayacağına dair görüşlerini eleştirmektedir. İslam filozofları, Aristoteles mantığında, nesnenin mahiyetini ortaya koyma amaçlı oluşturulan tanım teorisinin Tanrı hakkında kullanılamayacağını ileri sürmektedirler. Zira hadd-i tâm denilen tam tanımın unsurları; cins ve fasl, Tanrı için söz konusu değildir. Buna karşılık Gazzâlî’ye göre filozofların Tanrı ve mufarık akıllar arasında kurguladıkları sebepler silsilesi, cins, tür ve faslı oluşturmaktadır. Dolayısıyla ona göre filozofların Tanrı’nın tam tanımının yapılamayacağına dair teorileri, yine Tanrı ve evren arasında kurguladıkları kendi sebepler nazariyesiyle çelişmektedir. Buna karşılık İbn Rüşd, Gazzâlî’nin “cins, fasıl, varlık vb.” kavramları farklı biçimde anlamlandırdığı için filozofların Tanrı anlayışının tanımlamaya izin verdiği düşüncesindedir. Problemi dil eksenli olarak ele alan İbn Rüşd, Gazzâlî’den ziyade asıl İbn Sina’nın bu kavramları dilsel açıdan doğru anlamlandırmaması nedeniyle sorunun ortaya çıktığı görüşündedir. Bu çalışmada Gazzâlî’nin cedel metodunu kullanarak filozofları nasıl eleştirdiği ve İbn Rüşd’ün ise dilsel açıdan meseleyi nasıl çözüme kavuşturmaya çalıştığı incelenecektir. Anahtar Kavramlar: Tanrı, Tanım, Cins, Fasl, Sebepler Nazariyesi  Bu makale Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından 12-14 Mayıs 2011 tarihlerinde Isparta’da yapılan Uluslararası Modern Çağ ve Gazali Sempozyumu’nda sunulan tebliğin genişletilen halidir.  Yrd.Doç.Dr., SDÜ, İlahiyat Fakültesi, Mantık Anabilim Dalı, hulyaaltunya@sdu.edu.tr.