Ali de Regt & Don Weenink* Een beetje discipline De dwang van het particulier onderwijs 1. Inleiding Kinderen worden tegenwoordig steeds langer onderworpen aan de dwang van het onderwijs (De Vries 1993). Meer en meer kinderen volgen een voortgezette opleiding en de gemiddelde leeftijd waarop jongeren de school verlaten, stijgt nog steeds. Dit heeft alles te maken met het toegenomen belang van onderwijs voor het verwerven van beroepsposities. Kinderen die zich niet aan die onderwijsdwang kunnen of willen onderwerpen en in het voortgezet onderwijs dreigen te mislukken, zetten daarmee hun kansen voor een succesvolle maatschappelijke carrière op het spel. Om dit te voorkomen nemen sommige ouders hun toevlucht tot particulier onderwijs, waar kinderen alsnog een middelbare-schooldiploma kunnen halen. Particuliere scholen zijn niet-gesubsidieerde scholen voor algemeen voortgezet onderwijs, waar de leerstof van de laatste twee klassen van mavo , havo of vwo in één jaar wordt gedoceerd en kinderen dus versneld hun einddiploma kunnen behalen. De scholen kenmerken zich door kleine klassen, lange schooldagen, intensieve begeleiding, toezicht bij het huis- werk en strakke regels. Ouders betalen bedragen van iets minder dan twintigduizend tot meer dan dertigduizend gulden voor een jaar onderwijs op zo’n school. Nederland telt sinds de jaren tachtig een tiental van dergelijke particuliere scholen, waar in het schooljaar 1998-1999 ruim 1.600 leerlingen les kregen. Verreweg de grootste school is het Luzac College, dat verspreid over verschillende vestigingen in Nederland zeventig procent van het totaal aantal leerlingen bedient.' In het vorige nummer van dit tijdschrift hebben we laten zien dat de ouders die deze keuze maken, ambivalent staan tegenover deze ‘elitaire’ vorm van onderwijs. Het hoge schoolgeld dat zij voor particulier onderwijs betalen, bestempelt hen tot een economisch bevoorrechte groep, maar zelf presenteren ze zich als gewone mensen die zich niet laten voorstaan op hun positie (De Regt & Weenink 1999b). In dit artikel belichten we een andere kant van het particulier onderwijs. De vraag waar het hier om gaat betreft de definiëring van de problemen en de oplossing die de particuliere school zou bieden. Hoe verklaren ouders en kinderen dat het op de 324 Amsterdams Sociologisch Tijdschrift, jrg. 26, nr. 3, oktober 1999