101 Kuveyt Üniversitesi’nde Hazırlanan Hadis Tezleri Üzerine Ahmet Tahir DAYHAN, Yrd. Doç. Dr. * “On the Theses of Hadīth Prepared at Kuwait University” Abstract: It has been introduced in the following study a list of the MA theses defended be- tween 1996-2009 years in College of Sharia and Islamic Studies at Kuwait University. At the beginning, we give some information about the academic improvements in the College after the occupation of the country by Iraqi forces, and the number of the lecturers and students, the qualities of the lecturers in the department of “Hadīth and Hadīth Sciences”, the condi- tions required for the students who are applying for master’s degree and contents of the les- sons. In the last chapter entitled “Theses of Hadīth”, list of 102 MA theses has been given chronologically with the full name of the student, the topic of the thesis, the name of the su- pervisor, the date of which the thesis had been taken, names of discussion committee and the date of defense. It seems from the list obtained from the dean’s office of the College that most of the theses are in Hadīth methodology (usūl) and redaction-edition of manuscripts (tahqīq- takhrīj). Those who completed MA Program have been directed to other Arab countries, be- cause there has been no PhD Program in this department yet. Citation: Ahmet Tahir Dayhan, “Kuveyt Üniversitesi’nde Hazırlanan Hadis Tezleri Üzerine” (in Turkish), Hadis Tetkikleri Dergisi (HTD), VII/1, 2009, pp. 101-120. Key Words: Gulf War, Iraqi invasion, Kuwait University, College of Sharīa and Islamic Stu- dies, Prophetic Tradition, Hadīth Sciences, MA theses. I. İşgalin Ardından 2 Ağustos 1990’da başlayıp 28 Şubat 1991’de sona eren Irak işgali, o güne kadar komşusunu dost bilen, kardeş Kuveyt halkı üzerinde derin bir şok etkisi yaratır. İşgal süresince Kuveyt Üniversitesi Rektörlüğü’nü ve dokuz fakülte binasını asker ve subayları için karargâh olarak kullanan Irak ordusu, geri çekilmeden önce geniş çaplı bir yağmaya girişerek; mobilyadan klimaya, bilgisayardan kitaba, kapı-pencereden elektrik kablolarına kadar işe yarar ne varsa kamyonlara yükleyip Bağdat üniversitelerine taşımıştır. Bu tahrip ve talan faaliyetine, Irak üniversitelerinden getirilip Kuveyt fakültelerinin başına geçirilen dekanlar nezaret eder. O gün için Külliyyetü’ş-Şerî‘a ve’d-Dirâsâti’l- İslâmiyye/Şerî‘at ve İslâmî İlimler Fakültesi’nden sorumlu olan, bütün demir- baş ve teçhizatı, arşiviyle birlikte bütün bir kütüphaneyi Bağdat’a nakletme Hadis Tetkikleri Dergisi (HTD) ___________________________________________________________ 102 işini üzerine alan kişinin Prof. Dr. Adnân ed-Dûrî olduğu iddia edilmektedir. 1 1990–91 öğretim yılında eğitime ara vermek zorunda kalan Kuveyt Üniver- sitesi, yaşanan felâketin ardından, hoca ve talebelerinin özveri ve gayretleriyle kısa sürede toparlanarak Eylül ayında yeniden tedrisâta geçmiştir. 2009 yılına gelindiğinde; 14 fakültesi, yerli ve yabancı 20 bine yakın öğrencisiyle önemli bir eğitim hamlesini başarmıştır. 2 II. Külliyyetü’ş-Şerî‘a ve’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye 1982–83 öğretim yılında Keyfân mıntıkasında öğrencilerine kapısını açan Külliyyetü’ş-Şerî‘a’nın, o tarihten itibaren ağırlık merkezini temsil eden bölüm, “Kısmü’t-tefsîr ve’l-hadîs” olmuştur. 2007 senesi itibariyle, 1050 öğrenciye hizmet veren yetmiş üç öğretim üyesinin yirmi biri bu bölümde çalışırken; on dördü “el-Akîde ve’d-da’ve”, yirmisi “el-Fıkh ve usûlüh”, on sekizi ise “el- Fıkhu’l-mukâran ve’s-siyâsetü’ş-şer’iyye” bölümlerine dağılmışlardır. İşgal öncesinde yirmi bin cilt kitap kapasitesine ulaşan fakülte kütüphanesi, 3 her şeyini kaybettikten sonra girişilen yeniden yapılanma gayretleri ve teberrûlar sayesinde, on beş yıl içerisinde mevcudunu otuz sekiz bin cilde çıkarmış, farklı diller dâhil kırk sekiz periyodiği de takip etmek suretiyle gittikçe zenginleşmiş- tir. 4 * Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Hadis, dayhan@excite.com. 1 Câmiatü’l-Kuveyt ba‘de mürûri âmin vâhidin ale’t-tahrîr, Kuveyt 1992, s. 26. I. Körfez Savaşı’nın sona erdiği günlerde çekilen fotoğrafları fakülte dekanlarının yazılarıyla birlikte sunan 40 sayfalık bu broşürde, yukarıdaki bilgiler, Külliyyetü’ş-Şerî‘a dekanı Dr. Uceyl Câsim Süûd en-Neşmî (sonradan Fıkıh profesörü, fakülte dergisi editörü, danışma kurulu üyesi ve en son lisansüstü çalışmalar komisyonu başkanı) tarafından verilmektedir. Neşmî, Iraklı as- kerlerin ülkeyi terkederken arkalarında âyet ve hadis yazılı kitap, kağıt ve dokümanlardan oluşan çöp yığınları bıraktıklarını, sonra da bunları içinde ne yazdığına aldırmadan kirli ayakkabılarıyla çiğnediklerini söyler. Adını verdiği Adnân ed-Dûrî ise; İbn Mâlik el- Endelûsî’nin (ö. 672) Şerhu umdeti’l-hâfız ve uddeti’l-lâfız adlı eserini (Bağdat 1978), Radıyyuddîn es-Sağânî’nin (ö. 650) eş-Şevârid fi’l-luğa’sını (Bağdat 1983), Mahmud Şükrî el- Âlûsî’nin (ö. 1924) İthâfü’l-emcâd fî mâ yesıhhu bihi’listişhâd’ını (Bağdat 1982) tahkik eden, ayrıca Fihrisü mahtûtâti mektebeti’l-Hâc el-A’zamî adlı kütüphane kataloğunu hazırlayan (Kuveyt 2002) Adnân Abdurrahman ed-Dûrî olmalıdır. Gerek Dûrî’nin tam kimliğini ve işgal öncesi Kuveyt Üniversitesi ile ilgisini, gerekse Külliyyetü’ş-Şerî‘a’ya dair konumuzu aydınla- tacak en son bilgileri öğrenmek üzere Prof. Dr. Câsim en-Neşmî’ye gönderdiğimiz beş soru içeren 13.03.2009 tarihli mektubumuza herhangi bir cevap alamadık. Bkz. http://uceylcasim.blogspot.com. 2 2002’de “Gulf University for Science and Technology” ve 2003’te “American University of Kuwait” adlı iki özel üniversitenin açılmasıyla Kuveyt’teki üniversite sayısı üçe çıkmıştır. Bkz. http://www.gust.edu.kw, http://www.auk.edu.kw. 3 Delîlü mektebeti külliyyeti’ş-şerîa ve’d-dirâsâti’l-islâmiyye, Câmiatü’l-Kuveyt İdâratü’l- Mektebât, Kuveyt 1997, s. 2; Câmiatü’l-Kuveyt – Minberu fikrin ve menâratü sekâfetin, İdâratü’l-Alâkâti’l-Âmmeti ve’l-İ’lâm, Kuveyt 1996, s. 159. 4 Enver Müsâid et-Tabtabâî, et-Takrîru’s-senevî li Külliyyeti’ş-şerîa ve’d-dirâsâti’l-islâmiyye 2006/2007, s. 51, 58–59, 78–79, 95, 111–112, 126.