25 ARTYKUŁY TEORETYCZNE I PRZEGLĄDOWE THEORETICAL AND REVIEW ARTICLES Sztuka Leczenia 2023, tom 38, nr 1, ss. 25–34 https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.003.17917 https://www.ejournals.eu/SL/ Krzysztof Mudyń Akademia Ignatianum w Krakowie, Instytut Psychologii (Un)deliberate ignorance. Dyskretny urok i adaptacyjne funkcje niewiedzy (Un)deliberate ignorance. Discreet charm and adaptve functons of motvated ignorance STRESZCZENIE Na wstępie autor przytacza kilka defnicji rozmyślnej niewiedzy i analizuje to pojęcie w relacji do terminów pokrewnych, takich jak „dobrowolna ślepota”, „unikanie informacji” oraz „wiedza negatywna”. Następnie przedstawia wyróżnione przez Engela i Hartwiga sześć grup motywów, prowokujących wystąpienie zjawiska rozmyślnej niewiedzy. Autor proponuje zredukowanie tego podziału do trzech ogólniejszych motywów, tj. emocjonalnych, pragmatycznych i moralnych, cha- rakteryzując ich specyfkę. Nawiązując do tradycji psychoanalitycznej i roli przypisywanej przez współczesną psychologię eksperymentalną procesom nieświadomym, podkreśla, że nie każdy rodzaj umotywowanej niewiedzy poprzedza „rozmyślna”, świadoma decyzja. Wiele przejawów niewiedzy to spontaniczny (lecz nieprzypadkowy) produkt aktywności procesów nieświadomych. Mniej lub bardziej „rozmyślna” niewiedza jest częstym powodem unikania lub opóźniania badań medycznych przez potencjalnych pacjentów. Problemem praktycznym jest to, w jaki sposób przeciwdziałać tej niekorzystnej tendencji. Słowa kluczowe: rozmyślna i nierozmyślna niewiedza, motywy emocjonalne i pragmatyczne, motywy moralno-prawne ABSTRACT First, the author cites several defnitions of wilful ignorance and analyzes the concept in relation to related terms such as “voluntary blindness”, “information avoidance” and “negative knowledge”. Ten he presents the six groups of motives distinguished by Engel and Hartwig, provoking the occurrence of the phenomenon of deliberate ignorance. Te author proposes to reduce this division to three more general motives, i.e. emotional, pragmatic and moral category, and characterizes their specifcity. Referring to psychoanalytic tradition and the role attributed by the modern experimental Adres do korespondencji / Address for correspondence: km.krzysztof.mudyn@gmail.com,krzysztof.mudyn@ ignatianum.edu.pl ORCID:  https://orcid.org/0000-0001-6177-7241 Licencja/License: CC BY 4.0