HAYATLI EVLERDE HAYAT VARDI VE HAYAT GÜZELDİ Şanlıurfa; mimari dokusunu koruyarak günümüze ulaşmış Anadolu’nun ender şehirlerinden biridir. Şehrin mimari dokusunun en önemli bölümünü hayatlı (avlulu) taş evler ve sokaklar oluşturmuştur. Urfa sivil mimarisinin en güzel örneklerinden birini oluşturan hayatlı (avlulu) taş evler, eski mimari geleneğe bağlı kalarak, asırlarca süregelen ve içinde barındırdığı farklı mimari uygulamalarla birlikte kendine has bir mimari tarzını oluşturmuştur. İnsanoğlunun hayatında önemli yeri olan ev; fiziksel bir nesne olmanın yanı sıra, içerdiği kültürel ve manevi değerler sayesinde, insan ruhunun şekillenmesinde büyük bir rol oynamıştır. İnsanın dünya meşgalesi sonrası uğradığı, içinde huzur ve sükûnet bulduğu bu yapılar; hane halkının bir arada bulunup güven içinde kaldığı, mutlu olup hayatını anlamlandırdığı, birlik ve beraberliğin daim olduğu müstesna mekânlar olmuştur. İslam dininde insanın yaşadığı ev kutsal sayılmış ve hane halkı tarafından izin verilmedikçe oraya girmenin mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Kulun özel hayatının geçtiği ev, dinimiz tarafından kutsal sayılmıştır. ‘‘Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, geldiğinizi hissettirip (izin alıp) ev sahiplerine selâm vermeden girmeyin. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor.’’ (Nur -27) Mahremiyeti önceleyen özel tasarımlar Şanlıurfa evlerinin harem ve selamlık olarak 2 bölümlü inşa edilmeleri, sokak tarafından penceresiz yüksek duvarlarla çevrelenerek dışa kapalı olmaları İslam’daki aile mahremiyeti gereği ortaya çıkmıştır. Bu şekilde dışarıya kapalı olan evlerin birer “saray”ı andırır ölçüde büyük ve teşkilatlı yapılmasının nedenini de birleşik aile düzeninde ve dolayısıyla ailelerin kalabalık olmasında aramak gerekir. Ailedeki erkek çocukların evlenmeleri halinde ayrı birer ev tutmayarak baba evlerinde oturmaları büyük ve teşkilatlı ev planlarının doğmasına neden olmuştur. Hayatlı (avlulu) evlerimizdeki bu mimari yapılanma, İslam dinine uygun yaşam biçimine göre şekillenmiş harem ve selamlık uygulaması bunun en güzel mimari somut örneği olarak karşımıza çıkmıştır. Hayatlı evlerin bölümleri Hayatlı (avlulu) evlerdeki Harem bölümü; genelde evin sahibelerinin aile fertlerinin kullandığı ve selamlığa nazaran daha büyük tutulduğu kısımlardan müteşekkil olup, kadın misafirlerin