Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/13 Fall 2013, p. 1645-1741, ANKARA-TURKEY SÂDIKÎ AFŞAR’IN DOĞU TÜRKÇESİNDE YAZILMIŞ ŞİİRLERİ * Serpil YAZICI ŞAHİN ** ÖZET Sâdık Bey Afşar, Şah I. Abbâs (1587-1629) döneminin en önemli şâirlerindendir. Şâh I. Abbâs’ın kitâbdârlığını yürütmesinin yanı sıra ressam ve şâirliğiyle tanınan Sâdık Bey Afşar, Türk Edebiyatında en iyi bilinen Çağatay Türkçesi ile yazılmış şâirler tezkiresi Mecma’u’l-havâs’ın yazarıdır. “Sâdıkî” mahlasıyla, Farsça ile Türkçenin farklı edebî şivelerinde manzum örnekler veren şâir, Türkçe şiirlerini, külliyatındaki şâirler tezkiresinden hemen sonra “Kasâyid ü Gazeliiyyat-ı Türkî” başlığı altında toplamıştır. Sâdıkî, Türkçenin Osmanlı, Azerî ve Çağatay edebî şivelerinde ürünler vermiştir. Çağatay Türkçesiyle yazdığı şiirlerinde hem Çağatay hem de Azerî Türkçesi özellikleri görülmektedir. Bu özelliği ile Sâdıkî, Türk dilinin tarihî seyri içerisinde her iki sahaya da hâkim olduğunu göstermektedir. Sâdıkî’nin Türkçe şiirlerinden ilk olarak bahseden Turhan Gandjei’dir (1971). Gandjei, makalesinde şâirin Doğu Türkçesi ile yazılan yalnızca yedi gazeline yer vermiştir. Bu çalışmadan sonra Paşa Kerimov, Sadiq Bey Afşar Şeirler (Bakü, 2010) adlı kitabını yayımlamıştır. Mehmet Nuri Çınarcı ise 2012 yılında hazırladığı çalışmasında, Sâdıkî’nin yayımlanmış Türkçe şiirlerinin yanı sıra daha önce yayımlanmamış Türkçe şiirlerinden de örnekler vermiştir. Bu çalışmada, Sâdıkî’nin Doğu Türkçesiyle kaleme aldığı manzumelerini ortaya koymak amaçlanmış, Paşa Kerimov’un Sadiq Bey Afşar Şeirler (Bakü, 2010) adlı çalışması esas alınarak, Sâdıkî’nin Doğu Türkçesinde (Çağatay) yazdığı on sekiz gazeli bir araya getirilmişti r. Tespit edilen manzumelerin çeviri yazısı yapılmış; söz varlığının belirlenmesi için tanıklı dizini ve sözlüğü hazırlanmıştır. Gandjei, Kerimov ve Çınarcı’nın manzumelerdeki okuma farklılıkları verilerek yeni okuma teklifleri sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sâdıkî Afşar Bey, Türkçe Şiirler, Doğu Türkçesi * Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. ** Arş. Gör. Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, El -mek: serpil.yazici@kocaeli.edu.tr