115 Dagdelen ve ark., Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 31(3): 115-120 Isıl işlemin NiTi şekil hatırlamalı alaşımın (şha) mikroyapısı, dönüşüm sıcaklığı ve termal çevrimi üzerine etkisi *Fethi DAGDELEN 1 , Soner BUYTOZ 2 , Mediha KOK 2 , Ercan ERCAN 3 1 Fırat Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü 2 Fırat Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği 3 Bitlis Eren Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü Anahtar Kelimeler: NiTi, Şekil hatlrlamalı alaşım, termal çevrim, ısıl işlem ÖZET Hava atmosferinde 400-700 ˚ C aralığında ısıl işlem uygulanan, atomik konsantrasyonu Ni-45.16%Ti şekil hatırlamalı alaşımın termal stabilitesi (çevrim) ve aktivasyon enerjisi incelenmiştir. Thermal çevrim, düşük dönüşüm sıcaklığına meyilli ve R faz göstermemektedir. Ana numune ve ısıl işleme maruz bırakılmış numunelerin thermal stabilitesinin deneysel işlemlerle düştüğünü göstermiştir. Bu alaşımların aktivasyon enerjisi Diferansiyel taramalı kalorimetre (DSC) ile belirlenmiştir. Dönüşüm sıcaklıklarının (Ms, Mf, As ve Af) Kissinger ve Ozawa yöntemiyle ölçülen termal aktivasyon enerjilerinin, ısıl işlem ile arttığı görülmüştür. Bununla birlikte Vickers sertlik değerlerinin ise ısıl işlemle azaldığı görülmüştür. Heat treatment effects on thermal cycle, transition temperature and microstructure of NiTi SMA Key Words: NiTi, shape memory alloy, thermal cycle, heat treatment. ABSTRACT The thermal stability (cycle) and activation energies of NiTi shape memory alloy (SMA), in Ni-45.16%Ti atomic concentration exposed to heat treatment in air in the temperature range 400-800 0 C, was investigated. The thermal cycles tend to low transformation temperature, and couldn’t display R phase. Experimental results indicate that thermal stability of as-cast and heat treated samples were decreased. The thermal activation energies of these alloys were determined by Differential Scanning Calorimeter (DSC). It was seen that both transformation temperature of samples (Ms, Mf, As and Af) and the thermal activation energies calculated by Ozowa and Kissinger methods increased with the heat treatment. However, it was determined that Vickers hardness values of these shape memory alloys were decreased with the heat treatment. *Sorumlu Yazar (Corresponding author) e-posta: fdagdelen@firat.edu.tr