Citation: Ulucutsoy, Hasan, “Birinci Dünya SavaĢı‟nda Donanma Mecmuasının Cihat Ġlânı Özel Sayısı”, Türkiyat Mecmuası, c. 28/2, 2018, s. 177-204. https://doi.org/10.18345/iuturkiyat.497588 Türkiyat Mecmuası Journal of Turkology c. 28/2, 2018: 177-204. ISSN: 0085-7432 / E-ISSN: 2651-3188 GeliĢ Tarihi/Received: 11.07.2018 Kabul Tarihi/Accepted: 31.07.2018 DOĠ: 10.18345/iuturkiyat.497588 BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA DONANMA MECMUASININ CİHAT İLÂNI ÖZEL SAYISI Hasan ULUCUTSOY * ÖZ Donanma mecmuası, 1910-1919 yılları arasında çıkardığı 191 sayıya ilâveten bir de Çanakkale fevkalade nüshası yayınlayan bir periyodiktir. Trablusgarp ve Balkan SavaĢlarının ardından Birinci Dünya SavaĢı‟na sahne olan bu dönemde Donanma mecmuası da savaĢın idamesi için halktan iane toplama faaliyetleri baĢta olmak üzere savaĢ gayretine katkı sağlayan öncü bir rol üstlenmektedir. Bu katkının önemli bir kolunu ise propaganda faaliyetleri teĢkil etmektedir. Nitekim 11 Kasım 1914‟te kararlaĢtırıldıktan sonra 14 Kasım‟da kamuoyuna duyurulan cihatla beraber Birinci Dünya SavaĢı‟na katılan Osmanlı Devleti‟nin seferberlik faaliyetleri arasında savaĢ propagandası da önemli bir yer tutmaktadır. ĠĢte bu noktada yazılı ve görsel propaganda çalıĢmalarıyla önemli bir yayın organı vasfı kazanan Donanma mecmuası öne çıkmaktadır. Mecmua, cihat ilânının birinci yıldönümünü 11 Kasım 1915 tarihinde çıkardığı Nüsha-i Mahsusa ile anmayı ihmal etmez. Nüsha-i Mahsusa‟da Ġttihad-ı Ġslâm fikriyatı çerçevesinde kaleme alınmıĢ yazılar, savaĢ edebiyatı parçaları ve çok sayıda çarpıcı savaĢ fotoğrafı yer almaktadır. Bu itibarla makalede Donanma mecmuasının cihat ilânının birinci yıldönümü için çıkardığı özel sayısı incelenecek ve Nüsha-i Mahsusa‟nın Birinci Dünya SavaĢı Osmanlı savaĢ propagandası açısından mahiyeti tespit edilecektir. Anahtar Kelimeler: Birinci Dünya SavaĢı, cihat ilânı, Donanma mecmuası, savaĢ propagandası, savaĢ edebiyatı THE SPECIAL ISSUE OF NAVY LEAGUE [DONANMA] MAGAZINE FOR THE JIHAD PROCLAMATION IN THE FIRST WORLD WAR ABSTRACT The Donanma magazine is a periodical published between 1910-1919 with 191 issues and also a special issue for the Dardanelles Campaign. During this period, after the Tripoli and Balkan Wars, the Donanma magazine also plays a pioneering role in contributing to the First World War efforts, especially collecting donations in order to maintain warring. One of the important part of these contributions is also propaganda activities. As a matter of fact, the war propaganda gains an important place among the mobilization activities of the * Öğr. Gör., Ġstanbul Teknik Üniversitesi, Rektörlük, Türk Dili Bölümü, ulucutsoy@itu.edu.tr , https://orcid.org/0000-0001-5332-9166