2 Sorumlu Yazar: aydemirbaris@yahoo.com www.ziraat.selcuk.edu.tr/dergi Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 23 (49): (2009) 10-17 ISSN:1309-0550 Melia azedarach L. MEYVE METHANOL EKSTRAKTI VE NEEMAZAL T/S’NİN Tetranychus urticae Koch (ACARI- NA : TETRANYCHIDAE)’YE DALDIRMA YÖNTEMİYLE ETKİLERİ ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR Aydemir BARIŞ 1,2 Sultan ÇOBANOĞLU 3 1 Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü, Ankara / Türkiye 3 Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü, Ankara / Türkiye (Geliş Tarihi: 22.10.2008, Kabul Tarihi:23.03.2009) ÖZET Bu çalışmada Azadirachta indica A. Juss’dan elde edilen ve azadirachtin içeren NeemAzal T/S preparatı (%1) ve Melia azedarach L.’ın meyve methanol ekstraktının İki noktalı kırmızıörümcek [Tetranychus urticae Koch (Acarina: Tetranychidae)]’in laboratuvar koşullarında daldırma metodu uygulanarak etkisinin araştırıldığı denemeler 25±2 ºC sıcak- lık, %60±10 orantılı nem ve 16 saat aydınlatma süresine sahip olan iklim odalarında yürütülmüştür. NeemAzal T/S ve M. azedarach’ın T.urticae’de yumurta açılımına etkisi olmamıştır. M.azedarach’ın %5, 10 ve 15’lik konsantrasyonları T.urticae’nin ergin öncesi döneme karşı etkisi sırasıyla %4.74, 15.74 ve 16.68; ergin dişilerine karşı etkisi sırasıyla %10.38, 14.20 ve 15.90 olarak belirlenmiştir. M.azedarach’ın uygulama sürelerine göre ergin öncesi dönemlere etkisi en düşük %4.48 ile 1. günde, en yüksek ise %22.27 ile 6. günde; ergin dişilerine (larva, protonimf, deutonimf) karşı etkisi en düşük % 2.67 ile 1. günde, en yüksek %26.48 ile 6. günde tespit edilmiştir. NeemAzal T/S’nin T.urticae’nin ergin öncesi dönemlerine karşı 1. günde 20, 40, 60 ve 80 ppm’lik dozlarında etki sırasıyla %0.00, %12.00, %26.00, %32.44 olarak saptanırken, 6. günde bu oran sırasıyla %40.47, 100.00, 94.00 ve 100.00 olduğu tespit edilmiştir. NeemAzal T/S’nin ergin dişilerine karşı etki sırasıyla 1. günde %4.22, %0.00, %8.72, %16.00 olurken, 8. günde bu oran sırasıyla %20.57, %96.67, %100.00, %100.00 olarak saptanmıştır. Ayrıca NeemAzal T/S’nin 40, 60 ve 80 ppm’lik dozlarında dişilerin kontrole göre daha az yumurta bıraktığı ve etkinin sırasıyla %40.54, 68.98 ve 76.79 olduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Tetranychus urticae Koch, Fasulye, NeemAzal T/S, Azadirachta indica, Melia azedarach INVESTİGATİONS ON THE EFFECT OF FRUİT METHANOL EXTRACT OF MELİA AZEDARACH L. AND NEEMAZAL T/S BY LEAF DİPPİNG METHOD ON Tetranychus urticae Koch (ACARINA : TETRANYCHIDAE) ABSTRACT In this study, the effects of NeemAzal T/S including azadirachtin derived from Azadirachta indica A. Juss and fruit- methanol extract of Melia azedarach L. against the biological stages of Two spotted spider mite [Tetranychus urticae Koch (Acarina : Tetranychidae)] were determined in laboratory conditions. The leaf dipping method was applied to eggs, imma- tures and adult stages of Tetranychus urticae in order to determine the effects of the preparations and different dosages and concentrations at different application durations. The studies were carried out at 25±2 ºC, 60±10 RH and 16 hours of photo- period. There was no effect of both preparations on the egg hatching ratio. The effect of M. azedarach concentrations of 5%, 10 and 15 against the immature stages were determined as 4.74%, 15.74 and 16.68, against the adult stage. These values were recorded as 10.38%, 14.20 and 15.90, respectively. The effecets of M. azedarach to and according to application times were determined as 4.48% and 22.27% for immatures and 2.67% and 26.48% for females as the least in first days and the highest in sixth days for both aplications, respectively. The effect of the NeemAzal T/S of dosages 20, 40, 60 and 80 ppm to the immatures were determined for the first day as 0.00%, 12.00%, 26.00%, 32.44%, and for sixth days as 40.47%, 100.00, 94.00 and 100.0. These values for the adults were for the first day as 4.22%, 0.00%, 8.72%, 16.00%, and for eight days as 20.57%, 96.67, 100.00 and 100.00, respectively. Moreover 40%, 60 and 80 ppm dosages of NeemAzal T/S, females laid less egg and the effects were 40.54%, 68.98 and 76.79 less for each concentration, respectively. Key words: Tetranychus urticae Koch, Bean, NeemAzal T/S, Azadirachta indica, Melia azedarach GİRİŞ Polifag bir zararlı olan İki noktalı kırmızıörümcek Tetranychus urticae Koch (Acarina: Tetranychidae) tarımsal üretimde önemli oranda ürün kaybına neden olmaktadır. Bitkilerin özsuyunu emerek beslenmekte ve mücadele yapılmadığı takdirde ürünlerde önemli kayıplar meydana getirmektedir. Gelişme süresinin kısa ve üreme gücünün yüksek olması nedeniyle kısa sürede yoğunlukları artmakta, mücadelelerinde kulla- nılan ilaçlara karşı kısa sürede dayanıklılık kazanmak- ta ve ilaçlamadan hemen sonra popülasyonlarında önemli artışlar gözlenmektedir (Shih ve ark.1976, Sabelis 1981, Krips ve ark. 1998). Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de bu zarar- lı ile mücadelede pestisitler kullanılmaktadır. Pestisitlerin kullanımı çevre kirliliği, üründe kalıntı ve zararlıda dayanıklılık oluşmasına neden olmaktadır. Son yıllarda kimyasal pestisitlerin yaygın kullanımına