Τεκμήρια 18 (2024) 213-229 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Μια νέα ερμηνεία ενός γκράφιτι από υστερορωμαϊκή οικία της αρχαίας Ελεύθερνας * Εις μνήμην Πέτρου Γ. Θέμελη (1936-2023) εἰσὶν θεοὶ πολλοὶ καὶ κύριοι πολλοί Παύλος, Α ΄ Κορ, 8, 5. Κατά την ανασκαφή της Οικίας 2 του ανατολικού Τομέα Ι της αρχαίας Ελεύ- θερνας από τον καθηγητή Πέτρο Θέμελη κατά τα έτη 1992-1994 ήρθε στο φως το ανώφλι θύρας που συνέδεε τα δωμάτια με τους συμβατικούς αριθμούς 23 και 26 πλούσιας ρωμαϊκής οικίας (εικ. 1). Η κάτω επιφάνεια του ανωφλιού έφερε χαραγμένη την επιγραφή (εικ. 2): 1 Νείκην τῷ Κυρείῳ Το δωμάτιο 23 παρείχε πρόσβαση στον κύριο δρόμο, ενώ, σύμφωνα με τον ανασκαφέα, οι όροφοι και των δύο δωματίων διέθεταν πλούσια διακόσμηση και απέδωσαν πολλά ευρήματα. Είναι πιθανό οι ισόγειοι χώροι να χρησιμο- ποιούνταν ως βοηθητικοί. Στο στρώμα καταστροφής του δωματίου 26 βρέθη- κε θησαυρός χάλκινων νομισμάτων με χρονολογία απόκρυψης τα μέσα του 3ου αι. μ.Χ. Το κτήριο καταστρέφεται πριν τα τέλη του 3ου αι., η χρήση του όμως συνεχίζεται μέχρι την οριστική εγκατάλειψή του, ως αποτέλεσμα των μεγάλων σεισμών, το 365 μ.Χ. Ο συσχετισμός της επιγραφής με χριστιανούς οδήγησε επίσης τον ανασκαφέα να αποδώσει με επιφύλαξη την πρώτη φάση καταστροφής του κτηρίου «στην ταραγμένη περίοδο διωγμού των χριστιανών επί Τραϊανού Δεκίου (249-251 μ.Χ.)», ερμηνεύοντας παράλληλα την επιγρα- φή «ως ευχή των χριστιανών ενοίκων της οικίας ενάντια στις βιαιότητες των διωκτών». Συμπληρώνει ωστόσο σε νεότερη δημοσίευσή του ότι το επίθετο * Θερμές ευχαριστίες στους †Π. Θέμελη (Ε.Μ.Α.Σ.), Ν. Τσιβίκη (Ι.Μ.Σ.) και τους ανώ- νυμους κριτές για τις χρήσιμες επισημάνσεις και τη βοήθειά τους. 1. Θέμελης 1994-1996, 267-269, πίν. 12β. Με βάση την πρώτη παρουσίαση της επι- γραφής, SEG 45, 1266.