Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2020;12(2):218-26 218 Kronolojik bir şekilde ajitasyon, konfüzyon ve anksiyete gibi nöropsikiyatrik semptom (NPS)’ların aniden ortaya çıkması ile karakterize “Gün batımı sendromu”, genellikle öğleden sonra veya akşamın Yaşlı Hastalarda Gün Batımı Sendromu: Sistematik Bir Derleme Sundowning Syndrome in Elderly: A Systematic Review Öznur ERBAY a , Yasemin YILDIRIM b a Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon ABD, Bursa, TÜRKİYE b Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, İç Hastalıkları Hemşireliği ABD, İzmir, TÜRKİYE ÖZET Amaç: Yaşlı hastalarda görülen “Gün batımı sendromu”na iliş- kin çalışmaların incelenerek sendromun etiyolojisi, sıklığı, belirtileri ve değerlendirme araçları hakkında bilgi sağlamaktır. Gereç ve Yön- temler: Bu sistematik derlemede, PRISMA-P (Preferred Reporting Items for Systematic review and Meta-Analysis Protocols) akış şeması kullanılmıştır. Araştırma stratejisinde Pubmed, Cochrane Library, Web of Science, Science Direct, Ovid, CINAHL ve ULAKBİM Türk Tıp Dizini elektronik veri tabanları kullanılmıştır. Veri tabanları 20 Ağus- tos 2019 tarihine kadar dil sınırlaması olmaksızın, Türkçe veri taban- ları için “gün batımı, gün batımı sendromu” ve uluslararası veri tabanları için “sundown syndrome, sundowning syndrome, sundown, sundowning” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmış ve dâhil edilme ölçütlerine uyan ilgili çalışmalar değerlendirme kapsamına alınmıştır. Bulgular: Derlemeye 12 çalışma dâhil edilmiştir. Çalışmalar incelen- diğinde, sendromun görülme sıklığının %2,3-88 arasında değişmekle birlikte, daha çok kadın ve >70 yaş üzerinde bireylerde görüldüğü be- lirlenmiştir. Sendromun en çok görülen belirtileri; ajitasyon, saldır- ganlık, gezinme, direnç, halüsinasyon; ortaya çıkma zamanı akşamın erken saatleri olarak bildirilmiştir. Tanılamada en çok “NINCDS- ADRDA (National Institute of Neurological and Communicative Di- sorders and Stroke and the Alzheimer’s Disease and Related Disorders Association) ve DSM-III-R (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) kriterlerinin yanı sıra, MMSE (Mini-Mental State Exam), Pfeiffer’s Short Portable Mental Status Questionnaire” gibi araçlardan yararlanıldığı görülmüştür. Sonuç: Gün batımı sendromu, yaşlı ve demanslı bireylerde daha çok ortaya çıkmakta ve hem hasta hem de bakım vericisi için ciddi yük oluşturmaktadır. Kanıta dayalı ça- lışmaların azlığı, bireylerde bu sendromun varlığını ne ölçüde temsil edebileceğini belirlemeyi zorlaştırmaktadır. Sendromun ayrıntılı açık- laması ve standart ölçütlerinin belirlenmesi için randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Gün batımı sendromu; yaşlı; sistematik derleme ABSTRACT Objective: In this systematic review, we aimed to pro- vide information about the etiology, incidence, symptoms and as- sessment tools of the syndrome by examining the studies of Sundowning syndrome in elderly patients. Material and Methods: In this systematic review, declaration of the PRISMA-P (Preferred Re- porting Items for Systematic review and Meta-Analysis Protocols) used. Pubmed, Cochrane Library, Web of Science, Science Direct, Ovid, CINAHL ve ULAKBİM Turkish Medical Index used in the re- search strategy. Until 20 August 2019, the databases searched using the keywords “sundown syndrome, sundowning syndrome, sundown, sundowning” (for Turkish database “gün batımı, gün batımı sendromu”) without language restrictions and the relevant studies meeting the inclusion criteria were included. Results: 12 included studies shown that the incidence of the syndrome varies between 2.3- 88%, more common in women, individuals >70 years. Agitation, ag- gression, walking, resistance, hallucination are the common symptoms, and the time to emerge is determined as early hours of the evening. The common criteria for diagnosis are “NINCDS- ADRDA (National Institute of Neurological and Communicative Disorders and Stroke and Alzheimer’s Disease and Related Disor- ders Association) and DSM-III-R (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), MMSE (Mini-Mental State Exam), Pfeiffer’s Short Portable Mental Status Questionnaire”. Conclusion: Sundowning syndrome is common in elderly and demented individ- uals and poses a serious burden for patient and caregiver. The scarcity of evidence-based studies makes it difficult to determine to what extent this syndrome may represent the presence of individuals. Randomized controlled trials are needed for a detailed description of the syndrome. Keywords: Sundowning syndrome; elderly; systematic review ORİJİNAL ARAŞTIRMA ORIGINAL RESEARCH DOI: 10.5336/nurses.2019-72783 Correspondence: Öznur ERBAY Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Bölüm: Anesteziyoloji ve Reanimasyon ABD, Bursa, TÜRKİYE/TURKEY E-mail: oznurerbay@gmail.com Peer review under responsibility of Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences. Received: 05 Dec 2019 Received in revised form: 23 Jan 2020 Accepted: 10 Feb 2020 Available online: 12 Feb 2020 2146-8893 / Copyright © 2020 by Türkiye Klinikleri. This is an open access article under the CC BY-NC-ND license (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/). Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences