Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 10(1): 29–38, 2023 29 Araştırma Makalesi Çay [Camellia sinensis (L.) O. Kuntze] Bitkisi Verimine Farklı Gübre ve Kaolin Uygulamalarının Etkileri Keziban YAZICI 1,2 * , Burcu GÖKSU KARAOĞLU 1 , Yusuf ŞAVŞATLI 3 , Mustafa AKBULUT 1 , Fatih SEYİS 3 , Halil SARI 4 , Yusuf ATAY 4 , Ahmet KARAOĞLU 4 , Enes ÜST 4 , Okay KARAHAN 5 1 Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, Rize 2 Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Çay ve Çay Ürünleri Uygulama ve Araştırma Merkezi, Rize 3 Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü, Rize 4 Unilever Sanayi ve Ticaret Türk Anonim Şirketi, İstanbul 5 Pazar Ziraat Odası, Rize, Türkiye *Sorumlu Yazar: keziban.yazici@erdogan.edu.tr Geliş Tarihi: 29.06.2022 Düzeltme Geliş Tarihi: 26.10.2022 Kabul Tarihi: 26.10.2022 ÖZ Ülkemiz Çay tarım alanlarında bilinçsizce yapılan gübrelemeler toprak yapısının bozulmasına ve ürün kalitesinin azalmasına neden olmaktadır. Bu çalışma, toprak ve yaprak analizleri yapılarak, elde edilen sonuçlar doğrultusunda çay üreticilerine örnek olabilecek bir gübreleme programının oluşturulması amacıyla yapılmıştır. Çay üreticilerinin yaygın olarak kullandığı 100 kg da -1 25-5-10 kompoze gübre yanında, 70 kg da -1 25-5-10 kompoze gübre, 70 kg da -1 25-5-10 kompoze gübre + (Fe, Zn, Cu, Mn), 70 kg da -1 25-5-10 kompoze gübre + (Kalsiyum karbonat), 70 kg da -1 25-5-10 kompoze gübre + (Magnezyum karbonat + Kalsiyum karbonat) ve 70kg da -1 25-5-10 kompoze gübre + (Fe, Zn, Cu, Mn, Kalsiyum karbonat) uygulamaları yapılmıştır. Kompoze gübreye ek olarak verilen mikro elementler yapılan toprak analizleri dikkate alınarak hesaplanmıştır. Doğal kil minerali olan kaolinin % 3 ve % 6’lık dozlarının da denendiği çalışmada, yapılan tüm uygulamaların yaş ve kuru çay verimi üzerine etkileri incelenmiştir. Çalışma sonucunda, üreticinin çayda kullanmış olduğu gübre miktarı %30 oranında azaltıldığı halde yaprak ve toprak analizleri doğrultusunda uygulanan mikro besin elementlerinin ilavesi ve kaolin uygulamaları ile verim ve kalite kayıplarının yaşanmadığı görülmüştür. Yapılan gübre uygulamaları içerisinde özellikle 70 kg da -1 25-5-10 kompoze gübre + (Kalsiyum Karbonat), ile 70 kg da -1 25-5- 10 kompoze gübre + (Fe, Zn, Cu, Mn) ön plana çıkmıştır. Anahtar kelimeler: Çay, gübreleme, kaolin, kalite, verim Effects of Different Fertilizer and Kaolin Applications on Tea [Camellia sinensis (L.) O. Kuntze] Plant Yield ABSTRACT In our country, unconscious fertilization in tea production areas causes deterioration of soil structure and poor quality. Within the scope of this study, a fertilization program that can set an example for tea producers was created by making soil and leaf analyzes and evaluating the results obtained. In addition to the 25-5-10 compound fertilizer at 100 kg da -1 , which growers commonly apply, 70 kg da -1 25-5-10 compound fertilizer, 70 kg da -1 25-5-10 compound fertilizer + (Fe, Zn, Cu, Mn) , 70 kg da -1 25-5-10 compound fertilizer + (Calcium carbonate), 70 kg da -1 25-5-10 compound fertilizer + (Magnesium carbonate + Calcium carbonate) and 70 kg da -1 25-5-10 compound fertilizer + (Fe, Zn, Cu, Mn, Calcium carbonate) applications were made. The microelements given in addition to the compound fertilizer were calculated by taking into account the soil analysis. In the project, where 3% and 6% doses of kaolin, which is a natural clay mineral, were tested, the https://doi.org/10.30910/turkjans.1137413