75 GELİR DAĞILIMI VE SOSYAL YARDIMLAR Prof. Dr. Erdal Tanas KARAGÖL 1 Arş. Gör. Esat İPEK 2* 1. GİRİŞ Dünyadaki pek çok sorunun bir şekilde ekonomik nedenlere dayanmasının temel sebebi, kıt kaynakların dağılımında yaşanan adaletsizlik ve bu kaynakların paylaşılması sorunudur. Bu kaynakların adil bir şekilde dağılması sürdürülebilir bir yaşamın mihenk taşı iken, bunun başarılamaması dünyayı bugünkünden daha bü- yük toplumsal felaketlere sürükleyecek temel sebeptir. Gelir dağılımı her zaman ekonomi tarihinin en önemli problemlerinden birisi olmuştur. Zaman içerisinde ortaya konulan çeşitli yaklaşımlar, ortaya çıktıkları dönemin konjonktürünü yan- sıtmaktadırlar. İktisadi tartışmaların kahir ekseriyeti kaynakların nasıl dağıtılacağına yönelik- tir. Kaynakların veya gelirin adil bölünememesi hem bireyler arasındaki hem de toplumun genel huzurunu bozmaya yönelik olumsuz bir etki doğurabilmektedir. Bu noktada gelirin bölüşümünün ölçülmesi hususu devreye girmektedir. Zira öl- çemediğiniz bir şeyi kavrayamaz, kavrayamadığınız bir sorunu da çözemezsiniz (Özdemir, 2017). Adil gelir dağılımına yönelik üç temel kuram bulunmaktadır. Bunlardan ilki, Aristo’nun Toplumsal Faydacı kuramıdır. Buna göre gelir, toplam gelire katkıda bulunma oranına göre dağıtılmalıdır. İkinci kuram ise Bentham’ın Utilitaryen kura- mıdır. Utilitaryen anlayışa göre en fazla kişinin iyiliğini sağlayan dağılım en doğru dağılımdır. Adil gelir dağılımına yönelik son kuram olan Rawlsyen’e göre ise toplam gelir; öz saygı, güç ve fırsat bileşenlerine göre dağıtılmalıdır. Bu kuramlara ek ola- 1 Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi SBF, İktisat Bölümü. 2 * Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Politika Anabilim Dalı. IV