ANADOLU 24 (2) 2014 1 Bazı Çerezlik Ayçiçeği Çeşit Adaylarının Menemen, İzmir Ekolojik Koşullarında Verim Potansiyelleri Ahmet Şemsettin TAN Ayşegül ALTUNOK MEMİŞ Mehmet ALDEMİR Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Menemen-İzmir / Turkey Geliş tarihi (Received): 20.01.2017 Kabul tarihi (Accepted): 27.03.2017 ÖZ: Bu araştırmanın amacını istenilen özelliklere uygun çerezlik ayçiçeği çeşit adaylarını saptamak oluşturmuştur. Denemeler, 2015 ve 2016 yetiştirme sezonunda, Tesadüf Blokları Deneme Deseninde ve 4 tekerrürlü olarak Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü (ETAE) deneme tarlalarında yürütülmüştür. Çalışma materyalini ETAE ayçiçeği ıslah programında geliştirilen çerezlik çeşit adayları ve tescilli çeşitler oluşturmuştur. Yapılan değerlendirmeler, denemelerde yer alan çeşitlerin tane verimi (kg/da) yanında bin tane ağırlığı (g), hektolitre ağırlığı (g/l), yağ oranı (%), yağ verimi (kg/da), kabuk oranı (%) ile bitki boyu (cm), tabla çapı (cm), çiçeklenme gün sayısı, fizyolojik olum gün sayısı, tane eni (mm) ve tane boyu (mm) açısından istatistik olarak farklı olduklarını ortaya koymuştur. Araştırmada, 2015 yılında en yüksek tane verimi Çiğdem, ETAE-NGL ve Ege Güneşi çeşitlerinden sırasıyla 637, 629 ve 620 kg/da olarak elde edilmiştir. 2016 yılında ise en yüksek verimi Çiğdem, ve Ege Güneşi’nden sırasıyla 592 kg/da ve 586 kg/da olarak elde edilmiştir. Her iki yıl ortalaması dikkate alındığında; Çiğdem, ve Ege Güneşi sırasıyla 614 kg/da ve 603 kg/da tane verimleri ile en yüksek değere ulaşan çeşitler olmuştur. Ayçiçeği üretim artışı, ekim alanlarının genişletilmesi ve ikinci ürün tarımına önem verilmesinin yanı sıra birim alandaki verimin artırılması, yüksek verim potansiyeline sahip çeşitlerin üretilmesi ile mümkün olacaktır. Araştırma sonuçları verim performansı ve agronomik karakterler bakımından yapılan değerlendirmede çeşit adaylarından özellikle Ege Güneşi’nin verim ve kalite bakımından umut verici olarak çerezlik ayçiçeği tarımında yer alabileceğini ortaya koymaktadır. Anahtar sözcükler: Ayçiçeği, Helianthus annuus L, çerezlik çeşit, verim, verim komponetleri, ıslah, agronomi. Yield Potential of some Candidate Confectionary Sunflower Cultivars in Menemen, Izmir Ecological Conditions ABSTRACT: The main objective of the study was to determine suitable confectionary sunflower cultivars. The experiments were conducted in 2015 and 2016 growing seasons, in Randomized Complete Block Design with four replications, on the experiment field of Aegean Agricultural Research Institute (AARI) in Menemen conditions. Research materials were the candidate oilseed hybrid sunflower varieties which were developed by sunflower breeding program of AARI and oilseed hybrid sunflower varieties. Observations were made on seed yield (kg/da), 1000 seed weight, hectoliter weight (g/l), seed oil content, plant height (cm), head diameter (cm), husk percentage (%), days to flowering date (days) and days to physiological maturity (days), seed width (mm) and seed length (mm). According to two year results of this study statistically significant differences were found in all traits among the varieties in Menemen - Izmir (Turkey) conditions. The highest yield obtained from Cigdem, ETAE-NGL, Ege Günesi as 637, 629 ve 620 kg/da respectively in 2015. Whereas, the highest yield obtained from Cigdem and Ege Günesi with 592 kg/da and 586 kg/da respectively in 2016. According to the results of combined mean yield for two years (2015 and 2016) the highest yield obtained from Cigdem and Ege Günesi as 614 and 603 kg/da respectively. Increase in sunflower production could be possible by the expansion of acreage, giving importance to the second crop agriculture, and beside those the high-yielding varieties need to be planted. Research results indicated that in terms of the yield and some quality characteristics of Ege Günesi is a promising candidate variety for confectionary sunflower production in Turkey. Keywords: Sunflower, Helianthus annuus L., confectionary variety, yield, yield components, breeding, agronomy. Sorumlu Yazar (Corresponding Author): A. Şemsettin TAN E-mail: a_s_tan@hotmail.com ANADOLU, J. of AARI 27 (1) 2017, 1 - 16 MFAL Sorumlu Yazar (Corresponding Author): Dr. Ali Osman SARI E-mail: aliosmansari@aari.gov.tr 1