FEN FAKÜLTESİ FEN DERGİSİ Nisan (2016) 42 (1), 84-107 Geliş (Recieved) :21/04/2016 Kabul (Accepted) :02/05/2016 Araştırma Makalesi Sarıveliler (Karaman) ve Çevresinde Yetişen Bitkilerin Etnobotanik Özellikleri Yavuz BAĞCI 1 , Rukiye ERDOĞAN 1 , Süleyman DOĞU 2 1 Selçuk Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Kampüs, Konya 2 Necmettin Erbakan Üniversitesi, Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Biyoloji Eğitimi, Konya e-mail: ybagci66@gmail.com Öz: Bu çalışma, Karaman il sınırları içerisinde yer alan Sarıveliler ilçesi ve çevresinde yöre halkı tarafından kullanılan doğal ve kültür bitkilerin etnobotanik kullanımlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma 2009-2011 yılları arasında yürütülmüş 45 familyaya ait 78 taksonun yöre halkı tarafından etnobotanik kullanımları tespit edilmiştir. Kullanım açısında en fazla tür içeren familyalar Lamiaceae ve Rosaceae familyasıdır. Bunlardan 47 bitkinin tıbbi amaçla, 49 bitkinin gıda olarak, 7 bitkinin eşya yapımında, 2 bitkinin boya ve 2 bitkinin hijyen amacıyla kullanıldığı tespit edilmiştir. Bölgeye has lokal endemikler olan Tulipa cinnabarina K.Perss. ve Viola ermenekensis Yıldırımlı & Dinç ve Crocus biflorus Mill. subsp. isauricus (Siehe ex Bowles) Mathew bitkilerinin etnobotanik kullanımları ilk kez tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Etnobotanik, Karaman, Bitki-insan ilişkileri, Sarıveliler. Ethnobotanical Features of Growing Plants in Sarıveliler (Karaman) and Its Environment Abstract: In this study, it is aimed to determine the ethnobotanical usages of natural and culture plants used by local people growing in Sarıveliler and its environment within the Karaman city. The research for this aim was conducted between 2009-2011 years. The ethnobotanical usages of 78 species belonging to 45 families by locals of the region were identified. Families with the most species in terms of use are determined as Lamiaceae and Rosaceae families. Also, it is determined that 47 plants are used for medical purposes, 49 plants for food purpose, 7 plants for article construction, 2 plants for paint, and 2 plants for hygiene purpose by local people. The ethnobotanical usages of Tulipa cinnabarina K.Perss. and Viola ermenekensis Yıldırımlı & Dinç and Crocus biflorus Mill. subsp. isauricus (Siehe ex Bowles) Mathew plants as local endemics belonging to the typical of the region are firstly emphasized in this study. Keywords: Ethnobotany, Karaman, Plant-People Relations, Sarıveliler. 1. Giriş Etnobotanik terimi, ilk kez 1895 yılında, bir biyoloji profesörü olan John W. Harshberger tarafından kullanılmaya başlanmış olup, basitçe “bitkilerin yerel halk tarafından kullanımı” olarak tanımlanmıştır. Ayrıca etnobotanik teriminin ilk geçtiği yer olan, Harshberger’in "The Purposes of Etnobotany" adlı eseri bu konuda bilinen ilk yayındır (Heinrich, 2004). Etnobotaniğin ortaya çıkışında, çeşitli hastalıkların tedavi edilmesi amacıyla binlerce yıldan beri tıbbi bitkilerin kullanılması büyük rol oynamıştır. Bitkilerden en çok gıda ve tedavi edici 84