Kedi ve köpek yavrularında doğumu takip eden ilk 7-10 günlük süreç, neonatal dönem olarak isimlendirilmektedir. 1 Bu dönemde yavruların nörolojik fonksiyonları daha zayıftır ve beslenme, ısınma, immünite, idrarını yapma ve dışkılamanın uyarılması, güvenlik ve sosyalleşme gibi tüm hayati ihtiyaçları için tamamen anneye bağlıdırlar. 1,2 Neonatal dönemi, geçiş dönemi (10-21 gün) takip etmektedir. Geçiş döneminde, görme ve duyma ile ilgili sistemler gelişir ve anneden bağımsız olma durumu artmaktadır. 1 Geçiş dönemi içerisinde gözler açılmaya, kulaklar duyma yetisi kazanmaya başlamaktadır. Sağlıklı bir yavru, gözleri açılıncaya dek sürekli uyumaktadır. Yaşamlarının ilk iki üç haftası (gözleri açılıncaya kadar) uyumak dışında zamanlarının sadece %10-20’sini dışkılama ve Turkiye Klinikleri J Vet Sci. 2021;12(1):49-58 49 Öksüz Köpek ve Kedi Yavrularında Bakım ve Besleme: Geleneksel Derleme Care and Nutrition in Orphan Puppies and Kittens: Traditional Review Semra KAYA a , Gizem AKIN b , Cihan KAÇAR a a Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Doğum ve Jinekoloji ABD, Kars, TÜRKİYE b Kemalpaşa Belediyesi Geçici Hayvan Bakımevi, İzmir, TÜRKİYE ÖZET Çeşitli nedenlerden dolayı öksüz kalan yavruların beslenmesi başta olmak üzere tüm ihtiyaçlarının (ısınma, idrarını yapma ve dışkılama gibi) karşılanması gerekmektedir. Öksüz yavrunun, uterus dışındaki ortama alışması ve yaşama gücünün artırılması için muhakkak desteklenmesi gerekmektedir. Öksüz yavruların beslenmesinde en iyi seçenek, koruyucu anne ile beslemektir. Koruyucu anne yokluğunda, güçlü emme refleksine sahip yavrular, genellikle biberonla beslenmektedir. Biberonla besleme yapılması, emme refleksinin devamlılığını sağlamaktadır ve aldığı süt miktarını kendisi ayarlayabilmektedir. Biberon ile besleme, tüp ile besleme sırasında meydana gelebilecek aspirasyon riskini ve yanlış miktarda besleme olasılığını azaltmaktadır. Emme refleksi zayıf olan veya olmayan öksüz yavrularda, tüple beslenme tek seçenektir. Tüpler uygun büyüklükte olmalı ve yavrunun büyüklüğüne göre seçilmelidir. Tüp ile besleme hızlıdır ve verilen gıda miktarının kaydedilmesini sağlar. Yenidoğanları beslerken, hijyenik koşulların olması çok önemlidir. Tüm ekipmanlar temiz tutulmalıdır. Besleme sonrasında yavrunun anogenital bölgesine ılık ıslak bir pamuk parçasıyla masaj yapılarak, idrar yapması ve dışkılaması uyarılmalıdır. Yavruların gelişimlerini takip etmek amacıyla ağırlık artışları günlük olarak kaydedilmelidir. Risk altındaki yavrular belirlenmelidir. Sunulan derlemede, öksüz kedi ve köpek yavrularında bakım, besleme tüpünün nasıl uygulanması gerektiği ve biberonla beslemede ve besleme sonrasında dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında bilgiler aktarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Besleme tüpü; ev yapımı mama; öksüz kedi yavrusu; öksüz köpek yavrusu; ticari süt ikame mamaları ABSTRACT All the needs of the orphans for various reasons, especially feeding (such as warming, urination and defecation), must be met. The orphans must be supported to get used to the environment outside of the uterus and to increase their vitality. The best option for orphans is feeding with a foster mother. In the absence of a foster mother, offspring with a strong sucking reflex must usually bottle fed. Feeding with a bottle ensures the continuity of the sucking reflex and can adjust the amount of milk that the offspring takes. Bottle feeding reduces the risk of aspiration that may occur during tube feeding and the possibility of feeding the wrong amount. Tube feeding is the only option for orphans with poor sucking reflexes or not. Tubes must be of the proper size. Tubes should be selected according to the size of the pup. Tube feeding is fast and allows the amount of food delivered to be recorded. It is very important to have hygienic conditions while feeding newborns. All equipment must be kept clean. After feeding, the anogenital area of the puppies should be massaged with a warm, wet cotton ball and urination and defecation should be stimulated. Weight gains should be recorded daily in order to follow the development of puppies. Offspring at risk should be identified. In the presented review, information about the care of orphans and puppies, how the feeding tube should be applied, and the points to be considered in and after bottle feeding are presented. Keywords: Feeding tube; home based preparation; orphan kittens; orphan puppies; commercial milk replacers DERLEME REVIEW DOI: 10.5336/vetsci.2020-78808 Correspondence: Semra KAYA Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Doğum ve Jinekoloji ABD, Kars, TÜRKİYE/TURKEY E-mail: semra-kafkas@hotmail.com Peer review under responsibility of Turkiye Klinikleri Journal of Veterinary Sciences. Received: 07 Sep 2020 Received in revised form: 22 Oct 2020 Accepted: 03 Nov 2020 Available online: 25 Feb 2021 2146-8850 / Copyright © 2021 by Türkiye Klinikleri. This is an open access article under the CC BY-NC-ND license (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/). Türkiye Klinikleri Veteriner Bilimleri Dergisi Turkiye Klinikleri Journal of Veterinary Sciences