283 13 bölüm ÇEVRE VE PSİKOLOJİK İYİ OLUŞ Erk i n Sarı T emelinde bireylerin çevresel olarak sürdürülemez davranış pratiklerini be- nimsemesinin ve endüstriyel faaliyetlerin doğal dengeyi göz ardı ederek artmasının yattığı çevresel tahribat ve iklim değişikliği insanlar için de bir tehdit kaynağıdır. Yapılan birçok çalışma (ör. Clayton ve Manning, 2018) iklim değişikliği ve çevresel tahribatın önemli fizyolojik ve psikolojik sorunlara yol aça- bileceğini göstermiştir. Dolayısıyla çevresel olarak sürdürülebilir yaşam pratikle- rini benimsemek doğanın ve diğer insanların iyi oluşuna katkı sağlaması yanında bireyin iyi oluşunu da desteklemektedir. Her ne kadar bireylerin çevreci olmayan davranış pratiklerini ve alışkanlıklarını değiştirmesi çaba gerektirse de çevreci davranışların psikolojik iyi oluşu desteklediği saptanmıştır (ör. Venhoeven, 2016; Zawadzki ve ark., 2020). Kişinin sergilediği çevreci davranışların iyi oluşu destek- lemesine ek olarak literatür zamanımızın çoğunu geçirdiğimiz ev, mahalle, işyeri ve şehir gibi yapılı çevrelerin olumlu özelliklerinin ve doğal çevrelerle doğrudan ya da dolaylı temasın kişinin iyi oluşunu olumlu yönde etkileyebileceğini belirt- mektedir (ör. Bowler ve ark., 2010; Evans, 2003; Manzo, 2018). Bu bölümde çevre ve psikolojik iyi oluş ilişkisi üç kısımda incelenecektir. İlk kısımda bireylerin çevresel açıdan sürdürülebilir yaşam pratiklerini (ör. enerji tasarrufu yapma, geri dönüşüm yapma) benimsemesinin psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumuna nasıl etki ettiği literatürdeki çalışmalar ışığında ele alınacaktır. Büyük bir kısmı zaman ve para gibi kaynaklardan fedakârlık etmeyi gerektiren ve o sebepten bireysel iyi oluşla olumsuz bir ilişki sergileyebileceği düşünülen bu davranışların aslında farklı mekanizmalar aracılığıyla (ör. temel ihtiyaçların kar- şılanması, pozitif bir benlik algısı oluşturma) iyi oluşu ve yaşam kalitesini olum- lu şekilde etkilediği okuyucuya aktarılacaktır. İkinci kısımda ise yapılı (ör. evler, Sarı, E. (2023). Çevre ve psikolojik iyi oluş. G. E. Vargün, C. Yılmaz, E. Sener (Ed.), Psikolojik İyi Oluş [Psychological Well-Being] içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.