D iyabetik ayak (DA), diabetes mellitus (DM)’un en önemli mortalite ve morbidite nedenlerinden bi- ri olan ve hastanın yaşam kalitesini bozan kompli- kasyonlarından biridir. DA, DM’li hastalarda kan gli- semi düzeyinde regülasyon bozukluğuna bağlı geli- şen periferik nöropatik, mikroanjiyopatik ve makro- anjiyopatik değişiklikler ile eklem deformiteleri ve immün sistem bozukluğu sonucu ortaya çıkan ayak ülserleri ve/veya infeksiyonları olarak tanımlanır. Bu infeksiyonlar, hastaların immün sistemlerinin düşük olması, sistemik yakınmalarının bulunmaması, infek- siyonun hızlı yayılım gösterebilmesi ve tedavi edilme- diği takdirde gangren, osteomiyelit ya da amputas- yonla sonuçlanması nedeniyle diğer infeksiyonlar- dan ayrılır. DA komplikasyonları, gelişmiş toplumlar- da travma dışı alt ekstremite amputasyon nedenleri arasında en yaygın olanıdır ve normal popülasyona göre 15-46 kat daha fazladır [1,2] . Üstelik DA komp- likasyonları en sık hastaneye yatış nedenleri arasın- da yer almakta, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İngiltere’de hastaneye yatırılan tüm DM’li hastaların %25’ini oluşturmaktadır [3-5] . DM’de yara infeksiyonlarına zemin hazırlayan en önemli faktör travmalardır. Vertikal ve horizontal et- kili kesici travmalar, ülser ve infeksiyona daha sık ne- den olan travma türleridir. DM’lilerde önemli komp- likasyonlardan biri de nöropatik ve eklem yüzeyinde- ki değişikliklere bağlı gelişen ayak deformiteleridir. Basıncın belli bir alanda yoğunlaşması, duyu kaybına ve ülser gelişimine zemin hazırlar. Birçok diyabetik ayak ülseri kemik çıkıntıların bulunduğu cilt üzerinde oluşmaktadır. Bunun dışında DM’li hastalarda intrin- sik kaslarda oluşan atrofiler de ayak deformitelerini arttıran önemli faktörlerdir [6] . Diyabetli hastalarda gelişen ayak deformiteleri, hastaları küçük travmala- ra daha duyarlı hale getirir. Bazen yürüme işlevi bile hastalar için minör bir travma etkisi oluşturur. Bu ne- denle DM’li hastalarda ayak travmaları ciddi sorun- lar oluşturabilir. İnfeksiyon gelişiminde diğer risk faktörleri arasın- da hemodinamik bozukluklar, makrovasküler ve mik- rovasküler komplikasyonlar, periferik doku iskemisi, yumuşak doku bütünlüğünün kaybı, kollajen ve kera- tin fonksiyon bozuklukları yer alır [7] . PATOGENEZ DA’da otonomik nöropati ciltte sinir iletilerinde bozukluğa, duyu ve his iletilerinde kayba neden ola- rak terlemeyi azaltır. Bu durum DM’li hastalarda cil- din esnekliğinin kaybolmasına, çeşitli çatlakların oluşmasına ve kurumasına neden olur. Cilt yapısında oluşan bu değişiklikler, kalıcı bakteri florasının kaybı- na yol açarak, bakteri kolonizasyonu ve infeksiyon- lara duyarlılığı arttırır. Periferik nöropati, aynı za- manda DM’li hastalarda infeksiyon riskini arttıran “Charcot” eklem oluşumunu da arttırır. Nöropatik Flora 2001;6(2):74-80 74 Diyabetik Ayak İnfeksiyonlarına Yaklaşım Oral ÖNCÜL* * Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Haydarpaşa Eğitim Hastanesi, İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Servisi, İSTANBUL Current Approach to Diabetic Foot Infections Key Words: Diabetic foot, Infection Anahtar Kelimeler: Diyabetik ayak, İnfeksiyon