© 2018 Al-Farabi Kazakh National University IRSTI 03.20.00 Mekebayev T.K. 1 , Bazarbayev K.K. 2 , Kumganbayev Zh. 3 1 al-Farabi Kazakh National University, candidate of history, Kazakhstan, Almaty, е-mail: tmekebaev@mail.ru 2 Khoja Ahmet Yasawi International Kazakh-Turkish University, PhD, Kazakhstan, Turkistan, е-mail: kanat-08@mail.ru 3 al-Farabi Kazakh National University, PhD, Kazakhstan, Almaty, е-mail: zhankum0186@mail.ru SOCIO-POLITICAL ACTIVITY OF EDUCATIONAL INSTITUTIONS OF TURKESTAN The article examines new approaches to the Jadid movement, educational ideas shaping the national liberation ideology in Central Asia, as well as political programs and strategic goals of the national libera- tion movement. Such educational maintenance of Jadidism in the course of social and political development of the country has changed the status of old social and political system, having provided her new, original char- acter. Together with it, process of formation and high-quality changes of Jadidism in the country can be divided into two periods: cultural and educational and period of political struggle. The educational ideas of Jadidism have generated need to reform an education system in the country according to modern models. Naturally, such reforms have adopted also the colonial authorities in the country. In the course of education system reform realization the imperial government protecting colonial interests in the ac- tions relied on the principles of Great Russian chauvinism. Key words: Turkestan, imperial government, enlightenment, national liberation movement. Мекебаев Т.Қ. 1 , Базарбаев Қ.Қ. 2 , Құмғанбаев Ж.Ж. 3 1 т.ғ.к., доцент, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ., е-mail: tmekebaev@mail.ru 2 PhD доктор, доцент Қ.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Қазақстан, Түркістан қ., е-mail: kanat-08@mail.ru 3 PhD доктор, доцент м.а., әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ., е-mail: zhankum0186@mail.ru Түркістан жәдитшілері ағартушылық ұйымдарының қоғамдық-саяси қызметі Мақалада жәдитшілік қозғалысқа қатысты жаңа көзқарастар, Орта Азиядағы ұлт-азаттық идеологияны қалыптастырған ағартушылық идеялары, сондай-ақ ұлт-азаттық қозғалыстың саяси бағдарламалары мен стратегиялық мақсаттары қарастырылған. Жәдитшіліктің осы ағартушылық мазмұны өлкедегі қоғамдық-саяси ахуалдың дамуы барысында ескі әлеуметтік және саяси жүйенің мәртебесін өзгертіп, оған тың сипат беру түрінде өзгеріске түсті. Сонымен, өлкедегі жәдитшіліктің қалыптасуы мен қызметіндегі сапалы өзгерістерге қарай, оны мәдени ағартушылық және саяси күрес кезеңі деп екіге бөліп қарастырамыз. Жәдитшілердің ағартушылық идеялары өлкеде білім беру жүйесін қазіргі заманғы модульдерге лайықтап реформалау қажеттілігін туғызды. Әрине, бұндай реформаларды өлкедегі отарлық билік те қолға алған болатын. Білім беру жүйесін реформалауды іске асыруда отарлық мүддені көздеген патша өкіметі ұлыорыстық шовинизмнің қағидасына сүйенді. Түйін сөздер: Түркістан, патша өкіметі, ағартушылық, ұлт-азаттық қозғалыс.