35 www.informacjainstal.com.pl 5/2024 Wodociągi i kanalizacja Wstęp Osady nadmierne i przefermentowane powstające w procesie oczyszczania ścieków przed dalszą obróbką są magazynowe w zbiornikach wyposażonych w mieszadła prętowe i kierunkowe. Pozwala to na ich od- gazowanie i uzyskanie stałego stężenia sub- stancji stałych w strumieniu, a przez to zapew- nienie stabilnej pracy urządzeń odwadniają- cych. Panujące w zbiornikach warunki beztle- nowe wpływają na zachodzące w osadzie procesy biochemiczne, w wyniku których do- chodzi do zmian ich właściwości [1]. Osady ściekowe po odwodnieniu są przekazywane do zagospodarowania, nierzadko do instala- cji oddalonych o setki kilometrów od miejsca ich wytworzenia. Uzyskanie wysokiego stop- nia odwodnienia jest kluczowe do ogranicze- nia ilości osadów, a przez to zmniejszenia kosztów transportu. Powstałe w tym procesie odcieki stanowią znaczący udział w całości dopływającego ładunku do obiektu [2]. Aktu- alnie wciąż poszukuje się rozwiązań pozwa- lających na łatwe i niskokosztowe zmniejsze- nie ilości zużywanych flokulantów oraz pro- dukowanych osadów [3], [4]. Jednym z roz- wiązań jest optymalizacja pracy już istniejącej instalacji, jednak do jej wykonania konieczne jest poznanie zależności oraz mechanizmów zachodzących reakcji i zjawisk w procesie oczyszczania ścieków [5]. Jedną z metod la- boratoryjnego określenia odwadnialności osadu jest pomiar czasu ssania kapilarnego (CSK) [6]. W poniższej pracy przedstawiono wyniki badań wpływu czasu magazynowa- nia osadu nadmiernego oraz przefermento- wanego na CSK oraz wybranych zanie- czyszczeń wskaźnikowych. Materiały i metoda Do badań wykorzystano próbki osadu nadmiernego (ON) i przefermentowanego (OP) pobrane z oczyszczalni ścieków komu- nalnych zlokalizowanej w Wielkopolsce o projektowanej wielkości 1,2 mln RLM. Osa- dy przetrzymywane były przez 12 dni w mo- delowym zbiorniku uśredniającym o pojem- ności ok. 120 litrów, którego projekt przedsta- wiono na rys. 1. W zbiorniku zamontowane Warunki beztlenowe w zbiorniku uśredniającym, a odwadnianie osadów ściekowych Anaerobic conditions in the averaging tank and sewage sludge dewatering MICHAŁ HYRYCZ, MAREK OCHOWIAK, ANDŻELIKA KRUPIŃSKA, SYLWIA WŁODARCZAK DOI 10.36119/15.2024.5.6 W pracy przedstawiono rezultaty badań wpływu czasu przetrzymania osadów nadmiernych i przefermentowanych na ich odwadnialność oraz jakość uzyskiwanego odcieku. Do badań wykorzystano próbki osadów pobrane z lokalnej oczyszczalni ścieków komunalnych. Próbki przetrzymywane były w modelowym zbiorniku uśredniającym. W określo- nych odstępach czasu w próbkach oznaczano stężenie fosforu ogólnego, ChZT, azotu amonowego oraz czas ssania kapilarnego. Uzyskane wyniki dla osadu nadmiernego wykazały, że wraz ze wzrostem czasu przetrzymania dochodzi do wzrostu ładunku zanieczyszczeń w odciekach oraz pogorszenia odwadnialności osadu. W przypadku osadów przefermentowanych, dłuży czas przetrzymania powoduje spadek czasu ssania kapilarnego oraz ChZT w odciekach. Odpowiednie sterowanie czasem przetrzymania osadu stanowi więc łatwy sposób na obniżenie zawracanego ładun- ku i ilości produkowanych osadów, a przez to zmniejszenie kosztów eksploatacyjnych oczyszczalni. Słowa kluczowe: ścieki, osady, odwadnianie The paper presents the results of research on the influence of the retention time of waste activated sludge and digested sludge on their dewaterability and the quality of the obtained centrate. Sludge samples taken from a local municipal wastewater treatment plant were used for the study. The samples were kept in a model holding tank. At specific time intervals, the concentration of total phosphorus, COD, ammonium nitrogen and capillary suction time were determined in the samples. The results obtained for waste activated sludge showed that as the retention time increases, the load of pollutants in the centrate increases and dewaterability deteriorates. In the case of digested sludge, a longer retention time causes a decrease in capillary suction time and COD in the centrate. Appropriate control of the sludge retention time is therefore an easy way to reduce the recycled load and the amount of sludge produced, and thus reduce the operating costs of the treatment plant. Keywords: sewage, sludge, dewatering mgr inż. Michał Hyrycz, https://orcid.org/0000-0001-8802-3802, dr hab. inż. Marek Ochowiak, https://orcid.org/0000-0003-1543-9967, dr inż. Andżelika Krupińska, https://orcid.org/0000-0002-1485-9794, dr inż. Sylwia Włodarczak, https://orcid.org/0000-0003-0561-0177 ‒ Instytut Technologii i Inżynierii Chemicznej, Wydział Technologii Chemicznej, Politechnika Poznańska, Poznań. Adres do korespondencji / Corresponding Author: michal.hyrycz@doctorate.put.poznan.pl Rys. 1 Modelowy zbiornik uśred- niający Fig. 1 Model averaging tank W odociągi i kanalizacja/ Water supply and sewage systems