88 Historia najnowsza Krzysztof Brzechczyn „Literaci”. Przykłady działań Służby Bezpieczeństwa wobec środowiska literackiego Poznania w latach 70. XX wieku Wstęp W realiach PRL inwigilacja policyjna były jedną z czterech form kontroli spo- łecznej środowiska literackiego. Obok niej Konrad Rokicki wymienia dodatkowo: partyjno-administracyjną, środowiskową i cenzuralną 1 . Nadzór nad działalnością kulturalną formalnie sprawowało Ministerstwo Kultury i Sztuki. W latach 70. najdłużej funkcje szefów resortu pełnili Stanisław Wroński (1971–1974), Józef Tejchma (1974–1978) i Zygmunt Najdowski (1978– 1980). Ważniejszą jednak rolę pełnił Wydział Kultury KC PZPR, gdzie zapadały kluczowe decyzje, a ministerstwo jedynie je realizowało. W latach 70. kierowni- kami Wydziału Kultury byli Jerzy Kwiatek, Edmund Makuch i Lucjan Motyka. Kontrola środowiskowa realizowana była za pośrednictwem Związku Litera- tów Polskich (dalej jako ZLP), którego prezesem w latach 1959–1980 był Jaro- sław Iwaszkiewicz. Na początku lat 70. do ZLP należało około 1200 osób. Najlicz- niejszy oddział działał w Warszawie. Posiadał kilkuset członków, a do oddziałów prowincjonalnych, w tym poznańskiego, należało około kilkadziesiąt osób. Przy oddziałach ZLP działały podstawowe organizacje partyjne, których celem była ideologiczna i personalna kontrola działań ZLP, szczególnie w okresie wyborów delegatów na zjazdy i wyborów do władz związku. Przynależność do ZLP nie była 1 Konrad Rokicki, Literaci. Relacje między literatami a władzami PRL w latach 1956 – 1970. Warsza- wa: IPN 2011, ss.41 – 69.