Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 9/2 Winter 2014, p. 801-810, ANKARA-TURKEY KURTUBÎ TEFSİRİNDE İSTİARE SANATI * Osman KABAKÇILI ** ÖZET Makale “İsitiarenin tanımı”, “Kurtubî’ye göre Kur’anda isitiare sanatının uygulandığı ayetler” şeklinde bir giriş, iki ana başlık ve sonuçtan oluşur. Girişte Kurtubî’nin ilmi kişiliğinden bahsedilerek tefsir, fıkıh ve hadis ilimlerinde otorite olduğu belirtilir. Kurtubî tefsirinin fıkhi bir tefsir olduğu bilinmesine rağmen edebi sanatlar açısından da önemli bir tefsir olduğu vurgulanır. Makalenin amacı Kurtubî’ye göre istiare sanatının uygulandığı ayetlerin belirlenmesi ve bu ayetlerin anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. Kurtubî’ye göre istiare sanatının en belirgin özelliği olarak konuşan bir varlığa ait fiilin cansız varlığa veya hayvana nispet edilmesi olduğu üzerinde durulur. Kurtubî’nin ayetlerdeki istiare sanatını tespit ederken yaptığı tanıma bağlı kalmadığı belirtilir. Zaman zaman istiarenin genel tanımına göre yani, bir kelimenin başka bir kelimenin anlamında kullanılması bağlamında ayetlerde istiare sanatını belirlediği tespiti yapılır. Kurtubî’nin istiare sanatının bulunduğunu belirttiği ayetler incelenerek anlam derinlikleri üzerinde durulur. Kurtubî’nin istiare sanatının bulunduğunu tespit ettiği bazı ayetler şunlardır: “Onların kalplerinde hastalık vardır” (2/10) “Allah'ın boyasıyla boyanmışızdır.” (2/138) “Allah'a ve Resûlüne savaş açanlar” (5/33) “Gaybın anahtarları yalnızca O'nun katındadır.” (6/59) “Onlara merhamet ederek tevazu kanadını indir” (17/24) “İşte kitabımız, size karşı gerçeği söylüyor.”(45/29) Sonuçta Kurtubî’nin Kur’an’da mecazın olduğu fikrinde olduğu belirtilir. Kurtubî’nin istiare sanatı ile mecaz arasındaki farka değinmediği vurgulanır. Kur’an’da istiare sanatının uygulandığı ayetlere işaret ettiği ancak istiarenin çeşidine değinmediği belirtilir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Mecaz, Kurtubî, Kur’an * Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. ** Yrd. Doç. Dr. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir Bölümü, El -mek: doktorosman@mynet.com