Atıf: Macit, Abdulkadir. “ġeybâniler ile Bâbürlüler Rekabetinin (1500-1599) Meydana Getirdiği Jeo-Politik Parçalanma”. Kadim Akademi SBD, C (8), S.1, 33-57. https://doi.org/10.55805/kadimsbd.1476330 Makale Türü: AraĢtırma Makalesi Makale Başvuru Tarihi: 30.04.2024 Makale Kabul Tarihi: 23.06.2024 ŞEYBÂNÎLER İLE BÂBÜRLÜLER REKABETİNİN (1500-1599) MEYDANA GETİRDİĞİ JEO-POLİTİK PARÇALANMA Abdulkadir Macit  Özet Ġslam tarihinde 16. yüzyıl, Müslüman toplumlarda yeni siyasal düzenlerin ortaya çıkması itibarıyla dikkat çekicidir. Bu yüzyılda (gücünün zirvesine doğru çıkan) Osmanlılar, Safevîler ve Bâbürlüler Ģeklinde üç büyük devlet ve Timurluların özellikle Mâverâünnehir ve Türkistan topraklarında Özbekler ve Kazaklar Ģeklinde hanlıklar ortaya çıkmıĢtır. Bu yeni düzenler, beraberinde yeni çatıĢma alanlarını ve aralarında çok boyutlu bir rekabeti ön plana çıkarmıĢtır. Bu rekabette özellikle ġeybâniler-Bâbürlüler mücadelesi Ġslam dünyasının doğusunda bulunan Mâverâünnehir, Horasan ve Hint Alt Kıtası arasında jeo-politik bir kopuĢ meydana getirmiĢtir. Bu kopuĢ sebebiyle ġark Ġslam’ı arasında insan-toplum, bilgi-fikir ve mal-ticaret hareketliliği ve akıĢı tıkanmaya baĢlamıĢtır. Bu çalıĢmada ġark Ġslam’ı arasında bulunan ġeybânîler ile Bâbürlülerin rekabetinin özellikle Timurluların mirasını elde etmeye yönelik meydana geldiği ortaya konulmuĢtur. Dolayısıyla bu çalıĢma Mâverâünnehir-Horasan-Hint Alt Kıtası merkezli yaĢanan tüm bu çatıĢmaların özelde ġark Ġslam’ında siyasî, coğrafî, ticarî, ilmî ve kültürel bütünlüğün parçalanması olduğunu tahkik etmiĢtir. Bu sayede Müslümanlarda sonuçlarını doğrudan birkaç yüzyıl içinde gözlemlediğimiz durağanlaĢma ve daralmanın kökenleri ġeybânîler ile Bâbürlüler mücadele örnekleminden hareketle aĢikâr hale getirilmiĢ olacaktır. Anahtar Kavramlar: Tarih, Ġslam Tarihi, ġeybânîler, Bâbürlüler, Mâverâünnehir, Horasan, Hint Alt Kıtası.  Kocaeli Üniversitesi, Ġlahiyat Fakültesi, Siyer-i Nebi ve Ġslam Tarihi Anabilim Dalı, Doç. Dr., abdulkadir.macit@kocaeli.edu.tr, https://orcid.org/0009-0002-9327-3325.