Mayıs-Haziran 2024 Cilt:39 Sayı:3 216 1.Giriş Türkiye’de sağlık konulu haberler en temel an- lamıyla iki biçimde ele alınabilir. İlk olarak sağ- lıkla ilgili haberlerin mübadele değerinin ön plana çıktığı, daha çok reklam ve/veya tanıtımı önce- leyen haberler; ikincisi ise haberin kullanım değerini gözeten, toplumu sağlıkla ilgili herhangi bir ko- nuda bilgilendiren, uyaran, sorunlar karşısında çö- züm önerileri getiren ve bu doğrultuda kamu erki- ni sorumluluğa davet eden haberler. İlk biçim, kâr beklentisinden hareketle sağlık konulu haberleri ma- gazinsel, sansasyonel, reklam ve tanıtım içeriğinde sunar ve odak noktasını tiraj veya reytinge kaydırır- ken; kullanım değerinin gözetildiği haber metinleri kâr beklentisi olmaksızın toplum sağlığını korumak, güçlendirmek veya inşa etmek amacı taşımaktadır. Dolayısıyla sağlık haberlerinde amaç doğrultusun- da oluşturulan içerik, birbirinden farklı iki noktaya işaret etmektedir. Kâr beklentisi ile oluşturulan me tinler, mevcut sağlık ortamını meşrulaştırır söylemsel alan aracılığıyla onu yeniden üretirken, egemen sağlık paradigmasının hegemonyasına da katkı sunar. Bunun aksine, egemen sağlık pa- radigması ve uygulamaların toplum sağlığına et- kilerini ortaya çıkaran ve bu yolla paradigmanın hegemonik üstünlüğünü sorgulayan ve toplumu bu anlamıyla uyaran belirli bir habercilik anlayışı da mevcuttur. Her ne kadar bu habercilik, Türkiye med- yasında ilkine nazaran niceliksel olarak kısıtlı olsa da sağlık haberciliği kavramı ancak burada aranmalıdır. Bir başka deyişle, sağlık konulu her haber, sağlık ile- tişimi kapsamına girmemekte; aksine sağlıkla ilgili bilgilendirici, uyarıcı, sorunlara karşı çözüm odaklı ve kamu erkini sorumluluğa davet eden metinler sağlık iletişimi kapsamında değerlendirilmelidir. Mevcut makale, Türkiye medyasının ve güncel sağlık paradigmasının sağlık iletişimine etkisi üzerinedir. Bu problematikten hareket eden çalışma, üç bölümden *Serbest Araştırmacı (ORCID No: 0000-0002-7481-1848) Geliş Tarihi / Received : 04.05.2024 Kabul Tarihi / Accepted : 13.06.2024 TÜRKİYE’DE SAĞLIK İLETİŞİMİ: SINIRLAR VE OLANAKLAR Vahdet Mesut AYAN* Öz: Son 20 yılda sağlık iletişimi, Türkiye akademisinde dikkat çeken bir iletişim türü haline gelmiştir. Bu alanda yayımlanan bilimsel makale, kitap ve araştırmalar her geçen yıl artmaktadır. Mevcut makale, Türkiye ve dünyada sağlık iletişimi çalışmalarını göz önünde tutarak Türkiye’de bu iletişim türünün sınırlarını ve olanaklarını saptamayı amaçlamaktadır. Çalışmada sağlık iletişiminin, sağlık ve medya alanıyla yakın ilişkisi ortaya konulmuştur. Sağlık iletişiminin sınırları ve olanakları ise hem sağlık hem de medya alanındaki yapısal sorunlarda aramıştır. Çalışma, bu yolu kat ederek bazı sonuçlara ulaşmıştır. Egemen sağlık paradigması ve sağlık hizmetlerinin metalaşması, medyanın sermaye yapısı ve bu alanda aşınan etik ilkeler sağlık iletişiminin sınırlarını belirlemektedir. Bunun yanı sıra, hem sağlık emek meslek örgütleri hem de alternatif medya mecraları sağlık iletişiminin olanaklarını oluşturmaktadır. Sınırları genişletmek ve olanakları mümkün kılmak için sınıf mücadelesinin dönüştürücü gücüne ihtiyaç bulunmaktadır. Anahtar sözcükler: Sağlık iletişimi, eleştirel sağlık iletişimi, sağlık paradigması, medya. Health Communication in Turkey: Limitations and Possibilities Abstract: In the last 20 years, health communication has become a type of communication that has raised attention in Turkish academia. Scientific articles, books and research published in this field are gradually increasing every year. The article aims to identify the limits and possibilities of this type of communication in Turkey, considering health communication studies in Turkey and around the world. In the study, the relationship between health communication and the field of health and media is analyzed. The limits and possibilities of health communication should be searched for in structural problems in both the health and media fields. The study has reached some conclusions by following this approach. The hegemonic health paradigm and the commodification of healthcare services, the capital structure of the media and the absence of ethical principles in this field determine the limits of health communication. In contrast, both health labor associations and alternative media platforms provide opportunities for health communication. Class struggle will remove borders and make possibilities possible Key words: Health communication, critical health communication, health paradigm, media. DOSYA /DERLEME