JAKOŚĆ POWIETRZA WEWNĘTRZNEGO – LOTNE ZWIAZKI ORGANICZNE JAKO WSKAŻNIK JAKOŚCI POWIETRZA WEWNĘTRZNEGO INDOOR AIR QUALITY – VOLATILE ORGANIC COMPOUNDS AS AN INDICATOR OF THE QUALITY OF INDOOR AIR Bożena Zabiegala Katedra Chemii Analitycznej, Wydzial Chemiczny, Politechnika Gdańska, ul. Narutowicza 11/12, 80-952 Gdańsk, e-mail: pszczola@chem.pg.gda.pl ABSTRACT According to numerous papers the concentration of many organic pollutants can be several times higher in indoor air than in atmospheric air. This is so because many pollutants not only infiltrate from atmospheric air into indoor air, but are emitted, at a much higher rate, from endogenous sources such as buildings, finishing and furnishing materials, advanced technological devices (computers, ink and laser printers), cleaning and personal care agents, heat-insulating materials, central heating, air conditioning systems, as well as by oil, gas, coal and firewood combustion and tobacco smoking. Lifestyle, entertainments and hobbies of room occupants, as well as the presence of pets are not insignificant factors. The main aims of this work were the assessment of indoor air quality in selected dwellings in the Tricity area and to find out the relation between fluctuations in VOC concentrations and changes in room use. Permeation passive samplers were used for samples collection ang GC- FID, and GC MS for trapped analytes determination. An attempt has also been made to estimate the influence of the buildings surrounding air on indoor air quality. Key words: indoor air, organic pollutants, volatile organic compounds VOC, emission of organic compounds, sources of organic pollutants, Total content of organic compounds TVOC WPROWADZENIE Dorosly czlowiek spędza przeciętnie okolo 80% swojego czasu w pomieszczeniach zamkniętych. W przypadku dzieci, osób chorych oraz starszych okres ten jeszcze bardziej się wydluża, powodując, że jednostki najmniej odporne stają się teoretycznie najbardziej narażone na dzialanie obecnych w powietrzu szkodliwych czynników. Z raportu Glównego Urzędu Statystycznego GUS (1997 r.) wynika, że ponad 62% doroslych i co czwarte dziecko w Polsce cierpi, na co najmniej jedną chorobę przewleklą. Stale chory jest co trzeci nastolatek, polowa ludzi w wieku od 30 do 39 lat oraz prawie wszyscy ludzie starsi. Dodatkowo, z raprotu GUS z 2004 roku wynika iż w Polsce prawie 80% zgonów spowodowanych jest chorobami okreslanymi mianem cywilizacyjnych (choroby ukladu krazenia, nowotwory zlosliwe oraz wypadki, urazy i zatrucia), czyli z chorobami związanymi z jakością środowiska w którym żyjemy. W strefie klimatycznej, w której żyjemy, zdecydowanie największą ilość czasu spędzamy w pomieszczeniach zamkniętych, w atmosferze powietrza wewnętrznego (dom, szkola, miejsce pracy). Z dużym prawdopodobieństwem można więc przypuszczać, że to wlaśnie to środowisko w największym stopniu oddzialywuje na nasze zdrowie i samopoczucie. Rozklad czasu spędzanego przez doroslego czlowieka w poszczególnych mikrosrodowiskach w dni robocze i w dni wolne od pracy, sporządzony w oparciu o ankietę przeprowadzoną na grupie 200-osobowej, przedstawiono na rysunku 1. Przedstawione statystyki wskazują, iż dbając o kondycję zdrowotną polskiego spoleczeństwa nie powinno się lekceważyć problemów związanych z jakością powietrza wewnętrznego.