Mütehassıslar, Mütercimler ve Mümessiller: Erken Cumhuriyet Dönemi Kamu Kurumlarının Rasyonalizasyonunda Bağlam ve Aktörler 1 * Akansel Yalçınkaya 2 Giriş Bu çalışmada, erken Cumhuriyet döneminde Taylorist fikirlerin Türkiye’ye nasıl ve hangi aktörler aracılığıyla girdiği incelenmektedir. Taylorist yönetim düşüncesinin Türkiye’ye girişine zemin hazırlayan kamu kurumlarının rasyonelleştirilmesine ilişkin çabalarda etkili olan yabancı uzmanlar 3 ve bu uzmanların yereldeki Taylorist temsilcileri de tespit edilecektir. Bu amaca yönelik olarak, Behlül Üsdiken’in 4 yönetsel rasyonalizasyonu vurgulayan Henri Fayol ve Frederick Winslow Taylorist fikirlerin çeviri yoluyla Türkiye’ye girişinde 5 , eserlerini yayın- layan ve bu çalışmada da inceleme konusu yapılan Devlet Demiryolları ile İnhisarlar İdaresi gibi kamu kurumların rolünün daha detay- lı incelenmesi gerekliliğine yönelik vurgusu etkili olmuştur. Yönetim bilgisinin Türkiye’ye transferinin hangi aktörlerle nasıl gerçekleştiğinin tespit edilmesi adına Taylorizm düşüncesinin Türkiye’ye girişini incele- me gayretinin önemli bir rol üstlendiğinin 6 bilinmesi gerekir. Kapsam 1. * Bu çalışmanın özeti 30. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi (3-5 Eylül 2020) ile Os- manlı ve Cumhuriyet Türkiyesi’nde Bağlamsal Düşüncenin Doğuşu (1850-1960): Disiplinler, Ya- zarlar, Metinler Sempozyumu (26-28 Ekim 2022) adlı etkinliklerde sunulmuş olup genişletilmiş ve geliştirilmiştir. 2. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, akansel.yalcinkaya@medeniyet.edu.tr 3. Charles E. Bell, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Hakkında Rapor/Report Pertaining to the Turkish State Railways. Ankara: Devlet Demiryolları, 1934; Özgür Burçak Gürsoy, Bir Tayloristin Gözünden İnhisar İdaresi: Wallace Clark &Company Raporu. Toplumsal Tarih, 252, 2014, s.78-81; Kerim A. Aydınlar,Creating a State Corporation: Management, Technical Trai- ning, and Technology Transfer in the Turkish State Railways, 1923-1945. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Koç Üniversitesi, 2010. 4. Behlül Üsdiken, Türkiye Bağlamında İşletmecilik/Yönetim Tarihi Çalışmak,I. İşletmecilik Ta- rihi Çalıştayı, Yalova Üniversitesi İşletme Bölümü ve Halil İnalcık Osmanlı Tarihi Araştırmaları Enstitüsü, 2014. 5. Janset Özen Aytemur, Türkiye’de Yönetim Düşüncesinin Erken Dönemleri: Sümerbank (1930- 1945), İstanbul: Libra Yayıncılık, 2010, s.153. 6. Ahmet Sait Özkul, Türk Yönetim Yazınında İlk Taylorizm Yayınlarına Yönelik Bir Transkrip-