- 378 - Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 10 Sayı: 48 Volume: 10 Issue: 48 Şubat 2017 February 2017 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 DEĞER TEMELLİ LİDERLİK ÖLÇEĞİ: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI VALUE-BASED LEADERSHIP SCALE: A VALIDITY AND RELIABILITY STUDY Nuri BALOĞLU • Meryem Berrin BULUT** Öz Değerler, tüm insanlık için önemli olduğu kadar, liderler için de güçlü birer etkileme araçlarıdır. Güçlü liderlik güçlü değerlere sahip olmakla başlamaktadır. Bu çalışmanın amacı değer temelli liderlik konusunda bir ölçme aracı geliştirmektir. Çalışma Orta Anadolu’da bir üniversitenin eğitim ve fen edebiyat fakültelerinde öğrenim görmekte olan 1179 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Ölçek geliştirme çalışmasına kapsamlı bir literatür taraması ile başlanmış, elde edilen teorik temele uygun bir madde havuzu hazırlanmıştır. Madde havuzundan seçilen 72 soruluk taslak ölçek, içerik ve dil geçerliği bakımından uzman görüşlerine sunulmuş ve 54 maddelik bir deneme formu elde edilmiştir. Pilot uygulama 654, asıl uygulama ise 525 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Her iki aşamada da Açımlayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi çalışmaları ile madde ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Analiz sürecinde uç değerler için Outliers Labeling, normallik için Saphiro-Wilk, homojenlik için Levene testleri ve doğrusallık için de saçılma diyagramı matrisinden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, Değer Temelli Liderlik yönelimini ölçebilecek 31 maddeli ve 4 faktörlü bir ölçme aracı elde edilmiştir. Ölçekteki faktörler varyansın % 65.66’sını açıklamaktadır. Ölçeğin model uyum iyilik değerleri (χ2/sd = 1.48; CFI = 0.966; NFI = 0.904; IFI = 0.966; TLI = 0.957 ve RMSEA=0.05) kabul edilebilir sınırlar içerisinde bulunmuştur. Bu analizler sonucunda, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceği yargısına ulaşılmıştır. Bulgular ilgili literatür temelinde tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Değerler, Liderlik, Değer Temelli Liderlik, Geçerlik, Güvenirlik. Abstract Values are influencing tools for the leaders as much as they are important for all humanity. Strong leadership begins to have strong values. The aim of this study is developing value-based leadership scale. The study was carried out on 1179 students who are studying at educational faculty and faculty of arts and sciences at a university in Central Anatolia. The scale development study was started with a comprehensive literature search and an item pool was prepared in accordance with the theoretical basis. A 72-item draft scale, which was selected from the item pool, was presented to expert opinions in terms of content and language validity and a 54-item trial form was obtained. The pilot application was carried out on 654 and the main application on 525 participants. In both stages, Exploratory and Confirmatory factor analyzes, item and reliability analyzes were performed. The results of the analyzes showed that a 4 factor scale with 31 items was obtained. The factors of this scale account for 65.66 % of the variance. The model fit indices (χ2/df =1.48; CFI=0.966; NFI=0.904; IFI=0.966; TLI=0.957 and RMSEA=0.05) were within acceptable limits. In conclusion, it has been decided that this scale can be used as a valid and reliable measurement tool. The findings are discussed on the basis of relevant literature. Keywords: Values, Leadership, Value-based Leadership, Validity, Reliability. Giriş 21. yüzyılda liderlik teorisyenleri, liderlikte etik ve ahlak konusunun önemine yeniden vurgu yapmaya başlamışlardır. Bu hareket, değer temelli liderlik kavramının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Değer temelli liderliği etik ve ahlaki temellere dayandırarak açıklayan yazarlar (Bass ve Avolio, 1993; Bass ve Steidlmeier, 1999; Gardner ve Avolio, 2005; Brown ve Treviño, 2006) ruhsal liderlik, hizmet liderliği, otantik liderlik, etik ve dönüşümcü liderlik gibi uygulamaları değerlerle liderliğin temeli ve birer örneği olarak görmüşlerdir. Bazı araştırmacılar ise bu tartışmayı bir adım daha ileriye götürmüş, liderlerde bulunması gereken etik ve ahlaki boyutun şirket liderleri için de gerekli olduğunu savunmuşlardır (örn. Fernandez ve Hogan, 2002). George’a (2003) göre değer temelli liderlerin iş başında olduğu örgütlerin temel özellikleri şöyledir; örgüt lideri amaç ve değerlere, dürüstlüğe büyük önem verir, örgütün ömrünü uzatmak için tüm çalışanlarını müşterilere en iyi hizmeti sunmaları için motive eder ve bu yolla paydaşları veya hissedarları için uzun dönemli değerler yaratır. Bu çizgideki bir liderlik, etkili örgütü de beraberinde getirmektedir. Değerleri ön planda tutan liderler, takipçilerinin yaşamlarına getirdikleri prensiplerle onları etkilerler. Dorfman, Javidan, Hanges, Dastmalchian ve House (2012) değer temelli liderliği liderin takipçilerinden değerlere uygun yüksek performans beklemesi, bunun için onlara ilham vermesi ve onları • Doç. Dr., Ahi Evran Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, nbaloglu@ahievran.edu.tr ** Arş. Gör., Ahi Evran Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, berrin_teke@yahoo.com