Akademik Hassasiyetler The Academic Elegance Yıl/Year: 2024 Sayı/Issue: 24 Cilt/Volume: 11 Sayfa/Page: 325-354 Araştırma Makalesi Makale Gönderim Tarihi: 02/11/2023 Makale Kabul Tarihi: 21.04.2024 YAZINLARARASILIK BAĞLAMINDA MAHMUT İLE MERYEM ROMANI Ekin AKTÜRK * Öz Mahmut ile Meryem romanı, çağdaş Azerbaycan edebiyatının en güçlü kalemlerinden biri olan Elçin’in yazdığı yazınlararasılık bağlamında oldukça değerli ve zengin alt yapısı olan bir eserdir. Bir aşk hikâyesi etrafında kurgulanan romanda tarihi, realist, romantik ve olağanüstü unsurların bir arada işlenmiş olması bakımından ilgi çekicidir. Anadolu’da, Azerbaycan’da ve diğer milletlerde de büyük ilgi uyandırmış olan sözlü ve yazılı gelenekten başlayarak karagöz, tiyatro, orta oyunu gibi edebi türlere de tesir etmiş ünlü halk hikâyesi Kerem ile Aslı’nın merkezinde kurgulanmış olan roman, yazınlararası inceleme için zengin bir eserdir. Mahmut ile Meryem romanı, Kerem ile Aslı halk hikâyesini Azerbaycan varyantına dayanmaktadır. Yazınlararasılığın en yoğun biçimde tespit edildiği ‘yeniden yazma’ metoduyla kaleme alınmıştır. Halk hikâyesinde karşılaşılan motifler, kişiler, olay örgüsü, mekân çoğunlukla korunmuştur. Mahmut ile Meryem romanında, roman tekniğine has özelliklerden kaynaklanan farkların yanı sıra tarihi olaylar, şahsiyetler ya da şairler roman içinde olay örgüsüyle harmanlanmıştır. Türk gelenek, görenek, tarih, yaşayış ve kültür özellikleri bakımından zengin folklorik unsurlarla yoğurulmuş; deyimler, atasözleri, alkışlar, kargışlar bakımından zengin bir söz varlığı olan Mahmut ile Meryem romanı, Kerem ile Aslı halk hikâyesi merkezinde; dünyevi aşktan, insan sevgisine kadar büyük bir hümanizmanın temsili gibi okurunu selamlamaktadır. Bu çalışmada Kerem ile Aslı halk hikâyesi ve Mahmut ile Meryem romanı yazınlararasılık bağlamında değerlendirilmiş, benzer ve farklı yönleri olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Elçin Efendiyev, Halk Hikâyeleri, Yazınlararasılık. THE NOVEL OF MAHMUT AND MERYEM IN THE CONTEXT OF INTERLITERATURE Abstract The novel Mahmut and Meryem is a work with a very valuable and rich infrastructure in the context of interliterature written by Elçin, one of the strongest writers of contemporary Azerbaijani literature. The novel, built around a love story, is interesting in that it combines historical, realistic, romantic and extraordinary elements. The novel, which is based on the famous folk story Kerem and Aslı, which has influenced literary genres such as karagöz, theater and middle game, starting * Dr.Öğr.Üyesi, Kafkas Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü, ekindex@gmail.com, https://orcid.org/0000-0001-9039-2455