Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2024;16(1):103-11
103
The Effectiveness of the PRECEDE-PROCEED
Health Promotion Model to Decrease Fear, Anxiety,
and Depression Among Healthcare Workers During a Pandemic:
A Quasi-Experimental Study
Pandemide Sağlık Çalışanları Arasında Yayılan Korku, Anksiyete ve
Depresyon Düzeyleri Üzerinde PRECEDE-PROCEED
Sağlığı Geliştirme Modeli’nin Etkinliği: Yarı Deneysel Araştırma
Bahar MADRAN
a
, Ayşe BEŞER
b
, Önder ERGÖNÜL
c,d
a
American Hospital, Clinic of Infection Control, İstanbul, Türkiye
b
Koç University Faculty of Nursing, Department of Public Health Nursing, İstanbul, Türkiye
c
Koç University İş Bank Research Center for Infectious Diseases, Department of Infectious Diseases and Clinical Microbiology, İstanbul, Türkiye
d
Koç University Faculty of Medicine, Department of Infectious Diseases and Clinical Microbiology, İstanbul, Türkiye
ABSTRACT Objective: The objective of this study is to evaluate the effects
of interventions based on the PRECEDE-PROCEED Health Promotion
Model on the level of fear, anxiety, and depression related to COVID-19
among nurses and porters during the first wave of the COVID-19 pandemic.
Material and Methods: This study was conducted as a quasi-experimental
study at a tertiary care pandemic hospital. Various interventions based on the
PRECEDE-PROCEED Health Promotion Model were planned (education,
personnel protective equipment support … etc.) during the pandemic to de-
crease anxiety, depression, and fear of COVID-19. All nurses and porters
were invited to the study via e-mail during the COVID-19 pandemic
(n=716). The effectiveness of these interventions was assessed using the
"Hospital Anxiety and Depression Scale," "Fear of COVID-19 Scale," and
"COVID-19 Phobia Scale." Results: Four hundred fifty-one healthcare pro-
fessionals agreed to participate in the study. All nurses and porters who were
included in the interventions and completed both the pre-test and post-test
were included in the analysis (n=87). The research initiatives are statisti-
cally effective in reducing the level of fear (2.55 vs 2.10, p<0.001), anxiety
(2.51 vs 2.11, p<0.001), and depression (2.44 vs 2.22, p<=0.010) spread
among healthcare workers working during the COVID-19 pandemic.
Conclusion: Hospital managers should plan simple and effective initiatives
to increase the well-being of healthcare workers by reducing their anxiety,
depression and fear levels during pandemics. The PRECEDE-PROCEED
Health Promotion Model is one of the most effective models in planning
these initiatives.
Keywords: COVID-19; health personnel;
health promotion; pandemics
ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, koronavirüs hastalığı-2019 [coronavi-
rus disease-2019 (COVID-19)] pandemisinin ilk dalgasında hemşire ve por-
törler arasında yayılan korku, anksiyete ve depresyon düzeyleri üzerinde
PRECEDE- PROCEED Sağlığı Geliştirme Modeli’ne uygun planlanan araş-
tırma girişimlerinin etkinliğini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Ça-
lışma 300 yatak kapasiteli bir pandemi hastanesinde, yarı deneysel araştırma
esaslarına uygun olarak yürütülmüştür. Araştırma kapsamında sağlık çalışan-
ları arasında yayılan korku, anksiyete ve depresyon düzeylerini düşürmek
amacıyla PRECEDE-PROCEED Sağlığı Geliştirme Modeli esaslarına uygun
bir dizi girişim planlanmıştır. COVID-19 pandemisinin ilk dalgasında hasta-
nede görev yapan, girişimlere dâhil olan tüm hemşire ve portörler (n=716) e-
posta ile çalışmaya davet edildi. Araştırma girişimlerinin etkinliği, geçerliği ve
güvenirliği sağlanmış “Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği”, “COVID-
19 Korku Ölçeği” ve COVID-19 Fobi Ölçeği” ile değerlendirilmiştir. Bulgu-
lar: Araştırmaya katılmak için 451 sağlık çalışanı gönüllü oldu. Planlanan
girişimlere dâhil olan, ön-test ve son-testi tamamlayan 87 çalışanın verileri ana-
lize dâhil edildi. PRECEDE-PROCEED Sağlığı Geliştirme Modeli’ne uygun
olarak planlanan girişimlerinin (eğitim, kişisel koruyucu ekipman desteği, izo-
lasyon hazırlık alanlarının düzenlemesi, hastane yöneticilerinin günlük kat zi-
yaretleri vb.) COVID-19 pandemisinde görev yapan sağlık çalışanları arasında
yayılan korku (2,55/2,10, p<0,001), anksiyete (2,51/2,11, p<0,001) ve depres-
yon (2,44/2,22, p<=0,010) düzeyini istatistiksel olarak anlamlı derecede dü-
şürdüğü tespit edildi. Sonuç: Pandemi döneminde sağlık çalışanlarının
anksiyete, depresyon ve korku düzeylerini azaltarak; iyilik hâllerini artırmak
için hastane yöneticileri araştırmacılar ve bakanlık yetkililerinin desteğini ala-
rak basit ve etkili girişimler planlanmalıdır. Bu girişimlerin planlanmasında,
PRECEDE-PROCEED Sağlığı Geliştirme Modeli en etkili modellerden biridir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19; sağlık personeli;
sağlığın geliştirilmesi; pandemi
ORIGINAL RESEARCH ORİJİNAL ARAŞTIRMA
DOI: 10.5336/nurses.2023-98607
Correspondence: Bahar MADRAN
American Hospital, Clinic of Infection Control, İstanbul, Türkiye
E-mail: bmadran19@ku.edu.tr
Peer review under responsibility of Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences.
Received: 19 Jul 2023 Received in revised form: 05 Dec 2023 Accepted: 20 Dec 2023 Available online: 04 Jan 2024
2146-8893 / Copyright © 2024 by Türkiye Klinikleri. This is an open
access article under the CC BY-NC-ND license (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/).
Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi
Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences
TO CITE THIS ARTICLE:
Madran B, Beşer A, Ergönül Ö. The effectiveness of the PRECEDE-PROCEED health promotion model to decrease fear, anxiety, and depression among healthcare workers during a pandemic:
A quasi-experimental study. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2024;16(1):103-11.