41 SONG STUDIES „Dublin in the rain is mine” – tożsamość i (prze)tworzona tradycja w piosence Big Fontaines D.C. Nie ma wątpliwości: piosenka Big zespołu Fontaines D.C. jest skrajnie prosta. Trwa 106 sekund, z czego druga połowa to niemal dosłowne powtórzenie wcześniejszych słów i muzyki. Inicjalna partia perkusji (szybkie tempo 181 bpm, ćwierćnuty werbla odmierzają metrum 4/4, jednostajne ósemki talerzy rozdrabniają rytm) nie zmie- nia się do końca, tak jak nie zmienia się wprowadzony po trzech taktach riff basu, dublowany partiami dwóch gitar elektrycznych. Ów riff ostinato (fis-a i e rozwiązujące się na molowej tonice fis) wypełnia zwrotkę (A) i refren (A’), które rozdziela kontrastujący harmonicznie (burdon h budujący z riffem relację i-IV) czterotaktowy przedre- fren (B). I to wszystko. Tę zamierzoną, punkową prostotę piosenki Big wzmacnia melodeklamacja w zwrotkach oraz skandowana melodia refrenu złożona – nie ma zaskoczenia – z dwóch dźwięków (h-e). A jednak coś w niej jest. Została dostrzeżona przez krytykę [Chaciński], stała się przebojem (4,7 mln odsłu- chań w Spotify, piąte miejsce zestawienia „The 50 Best Songs of 2019” New Musical Express), a zawierający ją album Dogrel z 2019 roku zdobył kilka nagród (m.in. płyty roku Rough Trade oraz BBC Radio 6 Music) i no- minacji (Mercury Prize, Best Independent Album AIM). O popularności Big zdecydować mogły atuty nagrania: konsekwentna, transowa prostota, pełne ekspresji i motorycznej zaciętości wykonanie, migotliwości ja- zgotliwego brzmienia (mikrosprzęgnięcia, alikwoty, tłumienia strun), a przede wszystkim – partia wokalna z łatwym do powtórzenia tekstem i zachęcającym do wspólnych zaśpiewów refrenem. Elementy te nie są oczywiście niczym nowym w muzyce punkowej. To, co rzutuje na ich odbiór, rozgrywa się w głosie Griana Chattena, wokalisty i lidera Fontaines D.C. Chatten śpiewa głosem stosunkowo niskim, o ciem- nej barwie. Podaje tekst z manierą obniżenia ostatniego dźwięku frazy, melodeklamuje z chwiejną intonacją (program Sonic Visualiser pokazuje odchylenia sięgające kilkudziesięciu centów): owe „fałszujące” obniżenia i skandowania wpisują się w estetykę punkowego brudu dźwiękowego, ale tym, co przyciąga uwagę osoby słuchającej, jest brzmienie akcentu Chattena. Dla przeciętnego odbiorcy spoza anglosaskiego kręgu to „inny angielski”. Dla słuchaczy anglojęzycznych to sygnał manifestacji tego, co irlandzkie. Irlandzka wymowa języka angielskiego jest tu przy- kładem kluczowej kwestii kulturowego funkcjonowania piosenek: mogą konstruować tożsamość nadawcy, two- rzyć przestrzeń umożliwiającą odbiorcy utożsamienie się z jej przekazem. Kwestia tożsamości w kontekście piosenki była już wielokrotnie podnoszona [Frith; Jeziń- ski; Smółka], styl muzyczny umożliwia grę tożsamości na poziomie subkultury [Storey], ruchu kontrkultu- rowego czy neoplemienia [Maffesoli]. Natomiast ten artykuł skupia się na relacji tożsamość–piosenka przede wszystkim z perspektywy językoznawczej. Teza niniejszego artykułu jest następująca: świa- domy wybór wariantu brzmieniowego śpiewanego języka może być kluczowym elementem skutecznej gry Monika Konert-Panek Wydział Lingwistyki Stosowanej, Uniwersytet Warszawski ORCID: 0000-0002-1463-3357 Mariusz Gradowski Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce, Uniwersytet Warszawski ORCID: 0000-0002-1941-4073 Artykuł recenzowany / Peer-reviewed article