DOI:10.17951/we.2023.9.2.137-156  | Wschód Europy • Восток Европы • East of Europe vol 9, 2 / 2023 Eleonora Kirwiel Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie ORCID ID: https://orcid.org/0000-0001-6412-0448 e-mail: eleonora.kirwiel@mail.umcs.pl Geneza rosyjskiej wielopartyjności u kresu ZSRR – aspekt instytucjonalno-decydencko-prawny 1 1. Wprowadzenie Pod koniec XX w. w Rosji zachodziły skomplikowane procesy kształtowania i rozwoju wielopartyjności na tle modyfikacji systemu politycznego. W konsekwencji doszło do ewolucji modelu jednopartyjnego, stanowiącego podwalinę ustroju komunistycznego w ZSRR, w system oparty na wielu podmiotach życia politycznego (wielopartyjny) w warunkach wprowadzenia rozwiązań demokratycznych w nowym układzie sił poli- tycznych i w nowej rzeczywistości państwowej (Federacja Rosyjska). Przemiany, w wyniku których doszło do faktycznego rozpadu partii rządzącej (KPZR) oraz powstania szeregu podmiotów politycznych różnych opcji, należy przed- stawić na kilku płaszczyznach. Miały one elementy wspólne i w sposób zasadniczy systematyzowały te procesy. Wymienić trzeba: 1) postępowania instytucjonalno-nor- matywne odnoszących się do zagadnień reorganizacji organów władzy państwowej; 2) przemiany na poziomie decydenckim, dotyczącym sfery alternacji elit w procesie zmian transformacyjnych; 3) zmiany prawne, w sposób faktyczny odrzucające podsta- wę systemu radzieckiego oraz inicjujące powstanie nowego ładu. Tak przedstawiony model charakteryzuje się uwypukleniem znaczenia instytucji, decydentów i norm po- litycznych, które miały w konsekwencji decydujące znaczenie w relacji władzy i społe- czeństwa w Rosji po rozpadzie ZSRR (przede wszystkim w latach dziewięćdziesiątych XX w.). Kształtował bowiem główne idee i wartości polityczne, formował organizacje i instytucje polityczne wywierające wpływ i uczestniczące w życiu politycznym kraju, 1 Artykuł powstał w ramach grantu NAWA „Laboratory for International Memory Studies” realizo- wanego na Wydziale Politologii i Dziennikarstwa UMCS w Lublinie w projekcie badawczym „Quest for the Past: Politics of History in the United Europe and Around (Actors, Actions, Outcomes, end of 1980s–2020s)”, kierowanego przez Georgiya Kassianova. Pobrane z czasopisma Wschód Europy http://journals.umcs.pl/we Data: 25/07/2024 14:36:21 UMCS