Türk. biyo. müc. derg., 2015, 6 (1): 51-65 ISSN 2146-0035 Derleme (Review) Biyolojik mücadelede önemli entomofag kuĢlar Ali KAYAHAN 1 , Ġsmail KARACA 1 Important entomophagus birds in biological control Abstract: The pressure of vertebrates on pests is very high. Among these vertebrates, birds rank first. Insectivorous birds are accepted as active agents in the control of forest and agricultural pests. They protect the natural balance by eating the adults, larvae, pupae and eggs of insects. In this review, we aimed to especially give information about the importance of birds that are effective in protecting against pests of forests within biological control. Key words: Biological control, entomophagous, birds, forest pests Özet: Zararlı böcekler üzerinde omurgalıların baskısı oldukça yüksektir. Bu omurgalılar arasında kuĢlar ilk sırayı almaktadır. Böcekçil kuĢlar, ormanlarda ve tarımda zararlı olan böceklerin mücadelesinde potansiyel etkin etmen olarak kabul görmektedirler. Böceklerin erginlerini, pupalarını, larvalarını ve yumurtalarını yiyerek doğal dengeyi korunmaktadırlar. Bu derlemede özellikle ormanların zararlılara karĢı korunmasında etkili olan kuĢların biyolojik mücadeledeki önemi hakkında bilgiler verilmeye çalıĢılmıĢtır. Anahtar sözcükler: Biyolojik etmen, entomofag kuĢlar, orman zararlıları GiriĢ KuĢlar yüksek oranda enerji tükettiklerinden sık sık beslenmek zorundadırlar. Beslenmeleri için gerekli olan adaptasyonları kuĢların evriminin çarpıcı bir özelliğidir. Bu adaptasyonlar yalnızca beslenirken hareket etmeleri ve besinlerini yakalamaları değil aynı zamanda çok çeĢitli dil yapılarıyla baĢlayan sindirim sistemlerinin tamamının özelleĢmiĢ olmasıdır (Kasarov 1996). KuĢlar diğer omurgalılar gibi diĢlere sahip olmadıkları için gagalarını yalnızca kabuklu tohumların kabuklarını ayırmak için ya da ağızla alınamayacak kadar büyük olan avlarını parçalamak için kullanırlar. Besin gagayla alındıktan sonra ilk olarak proventrikulusta kimyasal enzimlere maruz bırakılır, sonrasında fiziksel sindirim için gizzarda gönderilir ve sindirim olayı gerçekleĢtirilir. Ayrıca bazı kuĢlar sindiremedikleri besin artıklarını (Pelet) ağız yoluyla da dıĢarıya atabilirler. Proventrikulustan önce bulunan özofagus ağız yoluyla alınan besinlerin ön mide ve taĢlığa gitmesini sağlar. Bunu yaparken mukuslu yapısından faydalanır. Ayrıca türlere göre büyüklüğü ve aldığı Ģekil değiĢiklik göstermektedir. Örneğin balıkçıl 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü, 32260, Isparta, Türkiye Sorumlu yazar (Corresponding author) e-mail: aalikayahan@gmail.com AlınıĢ (Received): 10.05.2015 Kabul ediliĢ (Accepted): 13.06.2015