SDÜ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ, ARALIK 2022, SAYI: 57, SS. 123-138 SDU FACULTY OF ARTS AND SCIENCES JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES, DECEMBER 2022, No: 57, PP. 123-138 123 Makale Geliş | Received : 28.07.2022 Makale Kabul | Accepted : 16.11.2022 Eski Önasya'da Tanrı, Kral ve Peygamber Unvanı Olarak "Çoban" "Shepherd" as the Title of God, King, and Prophet in Ancient Near Asia Araştırma Makalesi – Research Article Ahmet Selim BAYSAL Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Tarih Bölümü asbaysal@ohu.edu.tr, ORCID Numarası|ORCID Numbers: 0000-0003-4860-0251 Öz Eski Önasya halkları, iktidarlarının meşrûiyetinin tanrılar tarafından verildiğini iddia eden monarşik ve teokratik liderler tarafından yönetilmişlerdir. Liderler siyasî, dinî ve askerî alanlarda en yüksek otoritelerin tanrılar ve tanrıçalar olduğunu ve kendilerinin insanlarla tanrılar arasında bir aracı pozisyonunda olarak tanrıların ilahî iradesini yeryüzünde pratikleştirdiklerini iddia etmişlerdir. Liderler birçok unvan almışlardır. Bunlardan biri d e “çoban” unvanıdır. Liderler kendilerini siyasi anlamda “çobana”, halkı ise “sürüye” benzetmişlerdir. Sumer, Babil, Asur, Urartu, Hitit, Yahudi, Hristiyan ve İslam toplumlarında “çoban tanrı”, “çoban kral” ve “çoban peygamber” unvanı sıkça kullanılmıştır. Antik toplumlarda çoban imajının kullanımı tarz bakımından birbirine benzemektedir. Bu benzerlikler antik toplumların kültürel olarak birbirlerinden etkilendiklerini göstermektedir. Bu konuda çivi yazılı tabletler, steller, inşaat kitabeleri, mühürler ve kutsal kitaplar gibi birçok yazılı ve görsel kaynaktan bilgi edinmekteyiz. Görsel tasvirlerdeki çoban imajı özellikle okuma yazma bilmeyen insanları etkilemek içindir. Kaynaklardan edindiğimiz bilgilere göre, çoban yöneticilerin görevi sürüyü yani halkı korumak ve geliştirmek olmuştur. Çoban unvanı öncelikle tanrıların, sonra kralların ve peygamberlerin unvanı olmuştur. Çoban unvanı siyasi yöneticilere genellikle babadan oğula geçmiştir. Çoban unvanı Aziz Petrus örneğinde olduğu gibi, Hz. İsa’dan O’nun öğrencisine dinî inanç yoluyla geçmiştir. Halk için çalışan liderler “iyi çoban” olarak nitelendirilmiş, kendileri için çalışan yöneticiler ise “kötü çoban” olarak nitelendirilmişlerdir. İyi çobanların itibarları tanrılar tarafından yükseltilirken, kötü çobanlar cezalandırılmıştır. Çoban unvanı halkları etkilemek için bir propaganda mesajı olarak kullanılmıştır. Halklar dinî ve siyasî liderlerin “iyi çoban” imajı ile kontrol altında tutulmaya çalışılmış ve yöneticilerin belirlediği hedeflere kanalize edilmişler dir. Anahtar Kelimeler: İktidar, Meşrûiyet, Propaganda, Teokrasi, Kraliyet İdeolojisi. Abstract Ancient Near Asian peoples were ruled by monarchical and theocratic leaders who claimed that the legitimacy of their power was granted by the gods. The leaders claimed that the gods and goddesses were the supreme authorities in the political, religious and military spheres, and that they were the intermediaries between humans and the gods, putting the divine will of the gods into practice on earth. Leaders have received many titles. One of them is the title of "shepherd". Leaders have likened themselves politically to "shepherds" and the people to "flocks". Sumerian, Babylonian, Assyrian, Urartian, Hittite, Jewish, Christian and Islamic societies frequently used the titles of "shepherd god", "shepherd king" and "shepherd prophet". The use of the shepherd image in ancient societies is similar in terms of style. These similarities show that ancient societies were culturally influenced by each other. We obtain information on this subject from many written and visual sources such as cuneiform tablets, steles, construction inscriptions, seals and sacred books. The image of the shepherd in visual depictions is especially meant to impress illiterate people. According to the information we have obtained from the sources, the duty of shepherd rulers was to protect and develop the flock, that is, the people. The title of shepherd was first the title of gods, then of kings and prophets. The title of shepherd was usually passed down to political rulers from father to son. As in the case of St. Peter, the title of shepherd was passed from Jesus Christ to his disciple through religious belief. Leaders who worked for the people were characterized as "good shepherds", while rulers who worked for