- 1275 - Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 9 Sayı: 43 Volume: 9 Issue: 43 Nisan 2016 April 2016 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 OKUL SOSYAL HİZMETİ’NİN OKUL ERKEN TERKİ ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİSİ POTENTIAL EFFECT OF SCHOOL SOCIAL WORK ON EARLY SCHOOL LEAVING Yasemin ÖZKAN • Ozan SELCİK** Öz Bu çalışmanın amacı, ülkemizin eğitim sorunlarında başı çeken okul erken terkini azaltmada, Avrupa Birliği 2020 stratejilerine paralel olarak, önleyici tedbirler arasında önemi fark edilmeyen ve bu sorunun çözümüne katkı sağlayabilecek okul sosyal hizmeti uygulama alanı hakkında bilgi vermek; bu uygulamanın okul erken terki üzerine potansiyel etkisini tartışmak; okul erken terkiyle mücadele etmede ekolojik yaklaşımla yeni bir çerçeve sunmaktır. Bu yaklaşımın iki yönlü katkısı olacağı öne sürülmektedir: [1] Bunlardan birisi okul sosyal hizmet uzmanlarının güçlendirme ve destekleme uygulamalarının teşvik edilmesi [2] diğeri de öğrencilerin aile-okul-toplum bileşeninde uyumluluklarının arttırılmasıyla sorunun çözülmesidir. Eğitim, kuşkusuz ki, çocukların ve gençlerin gelecek yaşamdaki refah ve yönünü etkileyen küresel konuların en başında yer almaktadır. Okul erken terki ise eğitimin ilgilendiği en önemli sorunlardan birisidir. Okul erken terkinin azaltılması, sorunla baş etme ve yeni çözüm önerileri sunma konularında birçok tartışma ve yaklaşım mevcuttur. Dahası, okul erken terki oranlarını azaltmak için hükümetler tarafından ulusal sorumluluklar da üstlenilmiştir. Ancak tüm bu çabalara rağmen, okula kayıt ve mezun olma oranları arasındaki uçurum hala varlığını sürdürmektedir. Literatürde okul erken terkiyle mücadelede sayısız çalışma mevcuttur fakat özellikle okul sosyal hizmet disiplini bağlamında az çalışma yapılmıştır. Türkiye temelli çalışmalar açısından incelendiğinde bu yaklaşımla neredeyse hiçbir çalışma yapılmadığı anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Okul Sosyal Hizmeti, Okul Erken Terki, Ekolojik Yaklaşım, Avrupa 2020 Stratejisi. Abstract Along with European Union 2020 strategies, this paper aims to provide a new framework on reducing early school leaving, which is a leading educational problem; on supplying information about potential effect of school social work field, of which importance is disregarded among preventive measures, and which would contribute to resolving the problem; on discussing the potential effect of this approach on early school leaving; on tackling early school leaving through ecological approach. Such an approach is claimed to have bidimensional contribution: [1] encouragement of empowering and assisting practice of school social workers, [2] resolving the issue by increasing student compliance within the components of family-school-community. Education is undoubtedly among leading global subjects effecting well-being and direction of children and young people’s future life. With regard to early school leaving, is one of the most serious problems challenging education. There are so many discussion and approach on decreasing early school leaving, tackling the issue and providing new solutions. Moreover, governments assumed national responsibility to decrease the number of early school leavers. However, despite efforts, there is still a huge gap between the numbers of students who registered to school and who graduated from school. In literature, there are limitless number of studies on tackling early school leaving, however, there is quite few studies in terms of school social work. Almost no study has been carried out through this approach with regards to studies based in Turkey. Keywords: School Social Work, Early School Leaving, Ecological Approach, EU 2020 Strategy. 1. Giriş Eğitimin zorunlu hale getirilmesi sonrasında okul çağındaki çocukların/öğrencilerin okulu terk etmeleri, Dünya ve Türkiye’de halen yaygın bir sorun olarak görülmektedir. Okulu terk etme sorunu zorunlu eğitimini dahi tamamlayamamış bireylerin, yaşamlarının daha sonraki aşamalarında mevcut eğitim programlarından yararlanma fırsatlarını azaltmakta, bu kişilerin istihdam edilme olasılıklarını düşürmekte, sonuç olarak sahip oldukları becerilerin sınırlı olması nedeni ile bu bireylerin yaşam boyu yoksunluklar ve yoksulluk çekmesi anlamına gelmektedir. Eğitim sistemlerinde en öncelikli ve çözülmesi gereken sorunlar arasında yer alan okul erken terki, dünyanın pek çok ülkesinin yanı sıra gerek Avrupa Birliği ülkeleri gerekse de Türkiye açısından oldukça önemlidir. Bu sorun Avrupa Birliği’nin 2020 stratejisinde eğitim alanında öncelikli konular arasında yer almakta ve bu sorunun çözümüne ciddi mali kaynaklar aktarılmaktadır. Aynı şekilde ülkemizdeki okula gitme oranların Avrupa Birliği ortalamalarının çok altında olması bu konuya özel dikkat çekilmesine neden olmaktadır. “Okul erken terki” kavramı, ortaöğretimini (ortaokul ve/veya lise) yarıda bırakan ve artık eğitimin içerisinde yer almayan çocukları ve gençleri içermektedir. Dünya genelindeki okul erken terki rakamları farklı uluslarda farklı gelişim düzeylerine göre değişiklik göstermektedir. 21.yüzyıla girildiğinde modern • Prof. Dr., Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü. ** Uzm., Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.