ABAD / JABS ANADOLU VE BALKAN ARAŞTIRMALARI DERGİSİ JOURNAL OF ANATOLIA AND BALKAN STUDIES ABAD, 2024; 7(14): 127-142 abad@nku.edu.tr ISSN: 2618-6004 e-ISSN: 2636-8188 DOI: 10.32953/abad.1526375 Başvuru/Submitted: 01.08.2024 Kabul/Accepted: 27.10.2024 127 VİDİN KALESİ’NİN TAMİRİNDE TUNA DONANMASININ ROLÜ (1719-1723) * Bekir GÖKPINAR * Öz: Osmanlı İmparatorluğu, Pasarofça Antlaşması ile birlikte yeni oluşan sınır hatlarında stratejik görülen kaleleri ciddi bir şekilde bakım ve onarımdan geçirmişti. Bunlardan biri Tuna Nehri kıyısında yer alan Vidin Kalesi’dir. Orta Macaristan topraklarının kaybedilmesi ile Habsburg tehdidine karşı Osmanlılar, Vidin Kalesi’ni yeniden yaparak tahkim etmişlerdi. Vidin Kalesi’nin yeniden yapılması için 1719 yılında başlayan çalışmalar ancak 1723 yılında bitirilebilmişti. Kalenin yapımında insan gücü, mühimmat, donanma, araba, taş ve toprak nakli gibi hususlar çok büyük organizasyon gerektirmişti. Özellikle kale tamirinde kereste, taş ve toprak taşımada Tuna donanmasının rolü büyük olmuştur. Bu minvalde Tuna kaptanının emrinde başta üstü açıklar ve şaykalar olmak üzere birçok gemi çeşidi istihdam edilmişti. Vidin Kalesi için Tuna donanmasında mevcut gemilerin kafi gelmediği durumlarda bir taraftan eskiler tamir edilirken diğer taraftan yeni gemiler de yapılmıştı. Bir başka husus Vidin Kalesi’ndeki işin hacmi dolayısıyla gemilerde istihdam edilen kürekçi ve dümecilerin sayısı arttırılmıştı. Bu çalışmada Vidin Kalesi’nin 1719 - 1723 yılları arasındaki inşaat ve tamirat çalışmaları sırasında Tuna donanmasının katkısı arşiv belgeleri temelinde ele alınacaktır. Bununla Tuna donanmasının sadece savaşlarda değil emniyet ve asayişin sağlanması yanında kamu inşaatlarındaki önemi de ortaya çıkarılmış olacaktır. Anahtar Kelimeler: Pasarofça Antlaşması, Osmanlı, Habsburglar, Vidin Kalesi, Tuna donanması, tamirat. THE ROLE OF THE DANUBE NAVY IN THE REPAIR OF VİDİN CASTLE (1719-1723) Absract: With the Treaty of Passarowitz, the Ottoman Empire seriously repaired and maintained the strategic castles on the newly formed border lines. One of them is Vidin castle, located on the banks of the Danube river. With the loss of the Central Hungarian lands and the Habsburg threat, the Ottomans rebuilt and fortified the Vidin Castle. The work that started in 1719 to rebuild the Vidin Castle was only completed in 1723. In the construction of the castle, issues such as manpower, ammunition, navy, cars, stone and soil transportation required great organization. The Danube navy played a major role in transporting timber, stone and soil, especially in the repair of the castle. In this regard, many types of ships were employed under the command of the Danube captain, especially open-topped ships and shaikas. In cases where the existing ships on the Danube River were not sufficient for the Vidin Castle, new ships were built while the old ones were repaired. Another issue was that, due to the volume of work in the Vidin Castle, the number of rowers and helmsmen employed on the ships was increased. In this study, the contribution of the Danube navy during the construction and repair works of the Vidin castle between 1719 and 1723 will be discussed on the basis of archive documents. With this, the importance of the Danube navy not only in wars but also in ensuring safety and security and in public construction will be revealed. Key Words: Treaty of Passarowitz, Ottomans, Habsburgs, Vidin castle, Danube Navy, Repairs. Giriş Asya, Avrupa ve Afrika’nın kavşak noktasında bulunan Balkan yarımadası hem fetihler ve hem de diğer bölgelere uzanan geçitler ve yollar üzerinde olması nedeniyle stratejik önemini her zaman korumuştur. Temelde büyük nehir vadileri ve dağ geçitleri boyunca uzanan koridorların yarımadanın tamamını kesmesi bölgeye ilginç bir coğrafya özelliği kazandırır. Balkan yarımadasında belli başlı iki * Bu çalışma Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje Numarası: BAP-22-1004-001. * Doç. Dr., Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü, bgokpinar@gmail.com, ORCID: 0000-0003-1017-6037.