Araştırma Makalesi / Original Research Article https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1018584 BİR ÜNİVERSİTE AKADEMİSYENLERİNİN SAĞLIK DAVRANIŞLARINA VE TARAMA PROGRAMLARINA UYUMU: KESİTSEL BİR ÇALIŞMA Hatice İKİIŞIK 1 C , Sibel SAKARYA 2 C Compliance of university academics to health behaviors and screening programs: a cross-sectional study Özet Tarama programları ve bağışıklama hizmetleri morbidite ve mortaliteyi azaltmanın ve sağlığı geliştirmenin anahtarıdır. Bu araştırmada bir üniversitedeki akademisyenlerinin sağlık davranışlarını, yaş ve cinsiyetlerine uygun tarama hizmetlerine katılımlarını ve ilişkili etkenleri saptamak amaçlanmıştır. Araştırma kesitseldir ve tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Hedeflenen örnek büyüklüğünün %82,7’sine (n=197) ulaşılmıştır. Veriler anket ile gözlem altında toplanmıştır. Akademisyenlerin üçte biri düzenli kan basıncı ölçümü, yarısına yakını düzenli lipid profili takibi ve yaklaşık %60’ı düzenli açlık kan şekeri takibi yaptırmaktadır. Kolon kanseri taramasına uyum oranı %5’in altındadır. Kadınların üçte biri düzenli Pap-smear testi yaptırmaktadır; mamografi için bu oran %43,8’dir. Pnömokok aşısı en yüksek oranda hiç yaptırılmayan aşıdır (%95). Kadın olmak, sağlıkla ilişkili bir fakültede çalışıyor olmak, kronik hastalık sahibi olmak, ileri yaşta olmak koruyucu sağlık davranışları ve taramalara katılımı etkileyen olası faktörler olarak saptanmıştır. Akademisyenler sigara içme, dengeli beslenme ve emniyet kemeri kullanımı açısından toplum geneline göre daha iyi, fiziksel hareketlilik ve ilaç tedavisine uyum açısından ise daha kötü değerlere sahiptir. Bu araştırmada genel olarak akademisyenlerin yarısından fazlasının, sağlıklı yaşam biçimini yansıtan davranışları yaptığı görülmektedir. Akademisyenler, toplum sağlığını geliştirmenin önemli bir adımı olan birincil koruma için daha çok desteklenmelidirler. Anahtar kelimeler: Sağlık davranışı, kanser tarama, uyum, üniversite, aşı. Abstract Screening programs and immunization services have a key role in reducing morbidity and mortality and promoting health. This study aimed to determine the health behaviors of academicians in a university, their participation in screening services appropriate for their age and gender, and related factors. The research was a cross-sectional study, and a stratified sampling method was used. 82.7% (n=197) of the targeted sample size was reached, and the data were collected under observation with a questionnaire. Academicians had better scores on smoking, a balanced diet, and seat belt use than the population, while they had worse scores on physical activity and compliance with medication. One-third of the academicians had regular blood pressure measurements, almost half had regular lipid profile screening, and approximately 60% had regular fasting blood glucose screening. The compliance rate for colon cancer screening was below 5%. One-third of females had regular Pap smears, and this rate was 43.8% for mammography examination. The highest rate of the never administered vaccine was pneumococcal vaccine (95%). Female gender, working in a health-related faculty, presence of chronic disease, and advanced age were determined as factors that had an impact on preventive health behaviors and participation in screening. Academicians had better scores on smoking, balanced diet, and seat belt use than the general population and worse scores on physical activity and compliance with medication. In this study, more than half of the academicians, in general, had behaviors that reflected a healthy lifestyle. Academicians should be supported more for primary prevention, which is essential in improving public health. Keywords: Health behavior, cancer screening, compliance, university, vaccine. 1-İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye 2-Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye Sorumlu Yazar / Corresponding Author: Dr. Öğr. Üyesi Hatice İKİIŞIK e-posta / e-mail: drhatice.ikiisik@gmail.com Geliş Tarihi / Received: 08.11.2021, Kabul Tarihi / Accepted: 31.12.2021 ORCID: Hatice İKİIŞIK : 0000-0003-0958-0649 Sibel SAKARYA : 0000-0002-9959-6240 Nasıl Atıf Yaparım / How to Cite: İkiışık H, Sakarya S. Bir üniversite akademisyenlerinin sağlık davranışlarına ve tarama programlarına uyumu: kesitsel bir çalışma. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2022;7(1):98-111. © Copyright ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2022;7(1) 98