XVIII. YÜZYIL BAŞLARINDAN XIX. YÜZYIL ORTALARINA KADAR MARAŞ VE ÇEVRESİNDE EŞKIYALIK HAREKETLERİ Yrd. Doç. Dr. Faruk SÖYLEMEZ Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü fsoylemez@ksu.edu.tr Özet XVIII. yüzyılda, Maraş çevresinde eşkıyalık olaylarına en fazla karışan unsurlar konargöçerlerdi. Maraş, coğrafi konumu nedeniyle konargöçer yaşam için elverişliydi. Bunlar yerleşik olmadıkları için daha kontrolsüz hareket edebiliyor, karıştıkları olaylardan sonra takip edildiklerinde izlerini kaybettirebiliyorlardı. Özellikle, eşkıyalık hareketlerinin çoğunun, Maraş’ı Orta Anadolu’ya bağlayan yol üzerinde meydana geldiği görülmektedir. Maraş’ın Zeytun nahiyesinde yaşayan Ermenilerin de yolcu ve kervanlara saldırarak gasp ve yağmalama olaylarına karıştıkları tespit edilmiştir. Devlet adamları eşkıyalığın önlenme- sine yönelik, kefalet, nezir, para cezası, sürgün, hapis ve kürek cezası gibi birtakım tedbir- lere baş vuruyorlardı. Ancak, eşkıyanın yapmış olduğu zulümleri ortadan kaldırmakla gö- revli mahallî yöneticilerin de zaman zaman halka karşı adaletsiz davranmaları, asayişin daha da bozulmasına neden olmaktaydı. Anahtar Kelimeler: Eşkıya, yağmalama, aşiret, konargöçer, Ermeniler, Elbistan, ticaret. BANDITRY MOVEMENTS AROUND MARAŞ FROM THE BEGINNING OF THE 18 TH CENTURY TO MID-19 TH CENTURY Abstract In 18 th century, mostly semi-nomadic tribes involved into the banditry movements around Maraş province. Maraş province geographically was suitable for nomadic life-style. Nomadic tribes, who acted banditry, thereafter, easily deserted in mountainous terrain of the region, when they were chased down. Especially, highway banditry movements were largely occurred around the roads, which lined Maraş province to Central Anatolia. The Armenians of Zeytun, who lived in mountainous area and controlled the main roads to the south and Central Anatolia, were also pretty active in brutal highway robberies. Central power applied harsh and deterrent penalties against the banditry. Criminals were jailed, fined, exiled, etc. Unfortunately, local rulers were not so determined to fight against the banditry, in reverse, in many cases; some rulers protected the bandits and reached unjust decisions that weakened the law and order. Key Words: Bandit, plunder, tribe, nomads, Armenians, Elbistan, trade.