Türk Nefroloji Diyaliz ve Transplantasyon Dergisi I Official Journal of the Turkish Nephrology Association 2000;3:l 70-175 DİYALİZ HASTALARINDA ERITROPOIETİNİN ERİTROSİT YAŞAM SÜRESİ, LİPİD PEROKSİDASYONU VE ERİTROSİT ANTİOKSİDAN SİSTEME ETKİSİ THE EFFECTS OF ERYTHROPOIETIN ON RED BLOOD CELL SURVIVAL, LIPID PEROXIDATION AND ERYTHROCYTE ANTIOXIDANTS IN DIALYSIS PATIENTS Saniye Şen, Mahmut Yüksel*, Ahmet Belce**, Hafize Uzun** Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Anabilim Dalı, *Nükleer Tıp Anabilim Dalı, EDİRNE **İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, İSTANBUL ÖZET Renal parankim kaybıyla azalan eritropoietin (EPO) tedavisi ile diyaliz hastalar ındaki anemi düzelmekte, ancak mekanizması tam bilinmemektedir. 17 'si hemodiyaliz (HD), 5 'i devamlı ayaktan periton diyaliz (DAPD) tedavisi gören yaş ortalaması 41.7±14 olan 22 diyaliz hastası ve yaş ortalaması 44.8±9yıl olan 44 sağlıklı birey çalışmaya alındı. Hastalara haftada 2 kez 50 U/kg S.C. EPO başlandı, hedeflenen %30 hematokrit (Htc) değeri için 61±21 U/kg'la devam edildi. Hasta grubundaki; düşük olan hemoglobin (Hb), Htc ve eritrosit (Er) değerleri 4 aylık EPO tedavisi ile belirgin yükselmeyi 16 ayda korudu. Düşük olan serum albümin ve transferrin değerlerinin 4 aydaki yükselişi 16 ayda arttı. Kontrol grubundan düşük olan anti- oksidanlardan plazma E vitamini ve Er içi süperoksit dismutaz ve plazma serbest karnitini 16 ayda artarken, lipid peroksidasyon ürünü malonildialdehid düştü. Cr- 51 ile ölçülen 'A eritrosit yaşam süresi (EYS) 10 sağlıklıda 29.4±7.2 ve 16 hastada 18.4±6.7 gün bulundu. Altı ve 12 aylık EPO tedavisi ile 25.5±7.3 ve 29.4±6.7 güne uzadı. Bulgularımız, EPO'in kemik iliğinde Er yapımı artırmasına ek olarak, oksidasyonu düzeltici etkiyle EYS'ni uzatarak anemiyi iyileştirdiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Renal Anemi, Eritropoietin, Eritrosit Yaşam Süresi, Antioksidan, Lipid peroksidasyon. ABSTRACT Renal anemia improves after treatment of erythropoietin (EPO) but its mechanism is not clear. To evaluate the effect of erythropoietin on red blood cell survival (RBCS) and oxidant system which is important in renal anemia, 22 dialysis patients (17 hemodialysis, 5 continue ambulatory peritoneal dialysis) with mean age 41.7±14 yrs. and 44 healthy subjects with mean age 44.8±9 yrs. were studied. 50 Ib'/kg EPO was given- two day/weekly S.C. to patients and continued with 61 ±21 IU/kg for 16 months. In patients group, decreased hemoglobin, heamatocrite and erythrocytes values at initial were significantly increased at the end of four months than continued the elevation by 16 months. Serum albumin and transferrin values that lower at initial, increased after four months than continued further 12 months. Vitamin E, intraerythrocytes superoxide dismutase, plasma free carnitine increased and malonyldealdehyd decreased at the end of 16 months. Initial red blood cell survival (using Cr-51), was significantly lower than controls (18.4±6.7 vs. 29.4+7.2 d). It prolonged significantly after in both 6 (25.5±7.3 d) and 12 months (29.4±6.7 d). We observed that EPO treatment prolongs RBCS by decreasing lipid peroxidation and increasing antioxidants in dialysis patients. Key Words: Renal Anemia, Erythropoietin, Red Blood Celi Survival, Antioxidant, Lipid Peroxidation. GİRİŞ Diyaliz hastalarında yaşam kalitesini olumsuz etkileyen anemi ile mortalite ilişkilidir (1). Normositer, normokrom olan anemi multifaktoriyeldir. Kemik iliğini baskılayan toksik inhibitörler, folat ve vitamin yetersizliği, diyalizle kan kaybı ve demir yetersizliği, hiperparatiroidi bu hastalardaki anemi gelişmesinde etkilidirler (2). Üremideki aneminin başlıca nedeni renal parankim kaybı sonucu EPO yapım azlığına bağh yetersiz eritropoezdir (3). Ancak üremik hastalardaki EYS kısalığı (4) ve eritrosit osmotik frajilîte artışı (5) da anemi gelişiminde etkili olmaktadır. EYS'nin kısalma Bu çalışmaXXXVI. Congress of ERA-EDTA 5-8September, 1999, MadridSpain'de sunulmuştur. 170