Post-print of: Basińska B. Radzenie sobie z konfrontacją stresową a kontinuum zdrowie – choroba nowotworowa. Psychoonkologia, Volume 8, Issue 1, 2001, pp. 25-33 Radzenie sobie z konfrontacją stresową a kontinuum zdrowie – choroba nowotworowa Basińska Beata Zakład Ergonomii WZiE, Politechnika Gdańska Psychoonkologia, Volume 8, Issue 1, 2001, pp. 25-33 Streszczenie: Celem pracy była identyfikacja rodzajów strategii radzenia sobie w konfrontacji stresowej dotyczącej stanu zdrowia. Wybrano trzy grupy kryterialne: kobiety zdrowe, zagrożone nowotworem piersi i chore na raka narządów rodnych. Zastosowano SSRS Urant i Czapińskiego, CAS Davey, SOC-29 Antonovsky'ego i dwie skale oceny kondycji zdrowia. Stwierdzono, że w sytuacji deficytu zdrowia preferowane są strategie emocjonalne, natomiast chore na nowotwór preferowały dewaluację zagrożenia, a pozostałe badane grupy pozytywne przewartościowania. W stanach jednoznacznych dotyczących zdrowia poczucie koherencji było wyższe niż w stanie niepewności. Wprowadzenie Poczucie stresu psychologicznego powodowanego chorobą nowotworową wynika nie tylko z obiektywnych cech sytuacji lecz również z subiektywnego ich przeżywania oraz własnych zasobów i predyspozycji. Wskaźnikiem stresu jest narastający lęk, depresja i neurotyzm (1,19,20). Zwiększenie dolegliwości somatycznych i psychicznych wpływa na gorszą oceną stanu zdrowia, słabsze poczucie dobrostanu i gorszą jakość życia (5,12,13,21,25). W chorobie słabnie poczucie koherencji, a zwłaszcza czynnik zrozumiałości (2,3). Poczucie sensowności odzwierciedla motywacje do odzyskiwania równowagi i pozytywnej adaptacji w chorobie. Postawę wobec choroby kształtuje ocena - czym jest dana sytuacja i jakie zasoby zaradcze są dostępne do sprostania jej wymaganiom. Choroba nowotworowa najczęściej jest zagrożeniem o stosunkowo małej możliwości wpływu i kontroli, co powoduje uruchamianie przede wszystkim strategii emocjonalnych przed instrumentalnymi (4,16,17,23). Osłabieniu wielkości zagrożenia sprzyjają strategie radzenia sobie poprzez dewaluację zagrożenia i unikanie. Pozytywne iluzje i nierealistyczny optymizm są wszechobecne. Mają wpływ na dobre przystosowanie w chorobie. Sprzyjające są również postawy walki, ekspresji emocjonalnej oraz małego zaabsorbowania lękowego. Natomiast fatalizm i * Badania finansowane z BW nr 013527 WZiE PG. 25