Saeculum Christianum t. XXV (2018), s. 341-357 EWA ŁUŻYNIECKA, MONIKA DąBKOWSKA Politechnika Wrocławska PRACE KONSERWATORSKIE I BADANIA ARCHITEKTONICZNE KLAUZURY DAWNEGO OPACTWA CYSTERSKIEGO W KRZESZOWIE PO DRUGIEj WOjNIE śWIATOWEj Jest coś magicznego w dawnym cysterskim opactwie w Krzeszowie, które zintegrowane z przyrodą i krajobrazem urzeka skalą i dostojeństwem budowli konwentualnych, zachwyca grą światłocienia i wyrafinowaną plastycznością pełną harmonii oraz umiaru (il. 1). Wspo- mniane cechy formalne architektury opactwa są od wielu lat przedmiotem uwagi konser- watorów, których celem jest zachowanie w jak najlepszym stanie substancji autentycznej. Zwłaszcza prace prowadzone po drugiej wojnie światowej są odzwierciedleniem powrotu do stanu z czasów budowy opactwa. Przez wiele lat powojennych głównym tematem za- interesowań były kościoły klasztorne opactwa krzeszowskiego, obecnie uwagę przykuwa konserwacja budynku klauzury oraz prace porządkujące teren, podczas których ujawniły się nieznane dotychczas relikty architektoniczne. Te właśnie zagadnienia stały się przedmiotem przedstawionych niżej rozważań – prezentowana praca jest częścią projektu badawczego realizowanego przez autorki w latach 2014-2018 1 . Zespół budynków dawnego klasztoru nadal dominuje nad zabudową wsi położonej w dolinie rzeczki Zadrny, dopływu Bobru. W centrum obwiedzionego murem terenu klasz- tornego znajduje się przestronny dziedziniec, na który prowadzi droga przechodząca przez bramę umieszczoną na zachodzie. Na północ od bramy zlokalizowana jest stara wozownia funkcjonująca obecnie jako Dom Pielgrzyma, na zachód od niego stoi kościół św. Józefa i obok dawny dom opata, obecnie Centrum Dialogu. Zdecydowaną dominantą zespołu jest okazały dawny kościół klasztorny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najśw. Panny Marii z umieszczoną na wschodzie kaplicą św. Marii Magdaleny i Mauzoleum Piastów Świdnic- kich. Do świątyni od południa przylega dwuskrzydłowy budynek klauzury, którego jak wspomniano, powojenna konserwacja i prace architektoniczne zostaną poniżej omówione bardziej szczegółowo. * Ewa Łużyniecka, profesor zwyczajny Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej, zajmuje się historią architektury, projektowaniem konserwatorskim i kształceniem młodej kadry naukowej. Email: ewa.luzyniecka@ pwr.edu.pl. Monika Dąbkowska, doktor nauk o sztuce, zabytkoznawca architektury sakralnej, absolwentka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. E-mail: cesta@abs.umk.pl. 1 Projekt badawczy pt. Badania przekształceń konserwatorskich w architekturze opactw cysterskich na Śląsku przy zastosowaniu nowoczesnych technologii cyfrowych realizowany jest ze środków Narodowego Programu Roz- woju Humanistyki. *