675 ÖZET 1923 yılı, Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı sürecinde sekteye uğrayan ticari ilişkileri rayına oturtmak için çaba harcanmaya başlanılan bir yıl olmuştur. Savaş dolayısıyla kimi mahsuller mahreçlerini kaybetmiş, yabancı pazarlar daha önce satın aldıkları Türk mahsullerini diğer ülkelerden ithal etmeye başlamışlardı. Türk tüccarının önünde aşması gereken engeller söz konusuydu. İşgalden kurtulmasının ardından Türkiye dış ticaretini yeniden düzenleyen adımları tek tek atacaktı. Ocak 1923’te bazı mallara koyulan ithalat yasağı kaldırılırken, vergi değeri katsayıları indirildi. Lozan Antlaşması ile taraflar kapitülasyonların kaldırıldığını kabul ederken Antlaşma dahilindeki Ticaret Sözleşmesi ile müttefiklerle olan ticaretin tarife oranları ve esasları beş yıllık bir süre için düzenlendi. Bu süreçte Türkiye denklik esasına dayalı ticaret anlaşmaları imzalamaya girişti. Aynı yıl Türkiye, Polonya ile Dostluk Anlaşmasının yanı sıra İkamet ve Ticaret Sözleşmesi imzaladı. Avusturya ile Ticaret Sözleşmesi yapmak adına görüşmelere başladı. 1923 yılında Türkiye’nin dış ticaretine genel olarak bakıldığında, resmi verilere göre Türkiye’nin ithalatının ihracatına nispetle fazla olduğu görülür. İthalatında ve ihracatında ilk üç sırayı İtalya, İngiltere ve Fransa almaktadır. Türkiye’nin ithalatında kıymet bakımından en büyük kalem pamuk ve pamuk ürünleri iken ihracatında meyve ve sebze ile tütün başta gelmektedir. 1923 yılında Galata ve İstanbul ile İzmir gümrükleri yoğun ticari faaliyetleri ile ön plana çıkarken limanlardaki ticarette yine İstanbul ve Haydar Paşa ile İzmir limanı başı çekmektedir. Türkiye’nin dış ticaretinde ve ticari ilişkilerinde 1923 yılını detaylı olarak inceleyeceğimiz çalışmamızda, Türkiye’nin dış ticaret politikasını, hayata geçirdiği yasal düzenlemeleri, Türkiye’nin dış ticaretine ilişkin dönemin basınında yer alan gözlem ve değerlendirmeleri, mal grupları bakımından Türkiye’nin ithal ve ihraç ettiği Irmak KARABULUT* 1923 YILINDA TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARETİ VE TİCARİ İLİŞKİLERİ * Öğr. Gör. Dr., Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, irmak.karabulut@alanya.edu.tr, ORCID: 0000-0003-1853-8776.