ISSN: 1300-5340 http://www.efdergi.hacettepe.edu.tr/ Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (H. U. Journal of Education) 31(4): 778-795 [2016] doi: 10.16986/HUJE.2015014663 Bilişsel Tanı Modellerinde Parametre Kestirimi ni ve Sınıflama Tutarlılığını Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi * Factors Affecting the Item Parameter Estimation and Classification Accuracy of the Cognitive Diagnostic Models Seçil ÖMÜR SÜNBÜL ** , Adnan KAN ***  Geliş Tarihi: 22 Aralık 2014  Kabul Tarihi: 22 Aralık 2015  Yayın Tarihi: 31 Ekim 2016 ÖZ: Bu çalışmanın amacı, Bilişsel Tanı Modelleri’nde madde parametre kestirimini, madde uyumunu ve sınıflama tutarlılığını etkileyen faktörlerin neler olduğunun incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, tamamlayıcı olmayan model (DINA) kullanılarak çeşitli faktörlere (örneklem büyüklüğü, özelikler arası korelasyon, özelik sayısı, madde sayısı, s ve g parametre düzeyleri) göre veri üretilmiştir. Üretilen veri, DINA analiz modeline göre analiz edilmiş , R 3.0 programı ve CDM paketi kullanılmış ve her bir durum için 100 yineleme (replikasyon) yapılmıştır. Parametre kestirimi, madde uyumu ve sınıflama tutarlılığı için, elde edilen çıktı dosyaları, değişimleme ölçütlerine göre hem temel etkiler hem de ortak etkiler bazında düzenlenmiştir. g parametre kestirimi için elde edilen “Mutlak Ortala ma Yanlılık (MOY)” ortalamalarına, örneklem büyüklüğünün, madde sayısının ve s ve g parametre düzeylerinin anlamlı bir etkisinin olduğu gözlenmiştir. s parametre kestiriminden elde edilen MOY ortalamalarına ise, örneklem büyüklüğünün, özelikler arası korelasyon düzeyinin ve s ve g parametre düzeylerinin anlamlı bir etkisinin olduğu gözlenmiştir. Madde uyumu için elde edilen RMSEA ortalama değerlerine, örneklem büyüklüğünün, özelik sayısının, madde sayısının ve s ve g parametre düzeylerinin anlamlı bir etkisinin olduğu gözlenmiştir. Sınıflama tutarlılığı için elde edilen “Doğru Sınıflama Oranları (DSO) sonuçları incelendiğinde ise, özelik sayısının, madde sayısının ve s ve g parametre düzeylerinin anlamlı bir etkisinin olduğu gözlenmiştir. Anahtar sözcükler: Bilişsel Tanı Modelleri, DINA model, parametre kestirimi, sınıflama tutarlılığı ABSTRACT: The purpose of this study is to investigate factors affecting the item parameter estimation, item fit and classification accuracy of the Cognitive Diagnostic Models (CDM).For this purpose, the data is generated by using noncompensatory model (DINA) according to various factors (sample size, correlation between attributes, the number of attributes, the number of item, s and g parameters levels). The simulated data were analyzed by using DINA models. Data simulation and analyses were conducted by using R 3.0 with CDM package. The output files were organized for parameter estimation, item fit and classification accuracy for both main and interaction effects. By using DINA analysis model obtained from mean values of "Absolute Mean Bias” (MOY) to estimate g parameter, sample size, number of items and levels of g and s parameters of significant effect were observed. s parameter estimation obtained from the mean values MOY, sample size, level of the correlation between attributes and level of the s and g parameters of a significant effect were observed. By using DINA analysis model obtained from mean values of RMSEA, sample size, number of item, number of attribute and levels of g and s parameters of significant effect was observed. By using DINA analysis model obtained from mean values of “Correct Classification Rate (CCR)”, number of item, number of attribute and levels of g and s parameters of significant effect was observed. Keywords: Cognitive Diagnostic Models, DINA Model, parameter estimation, classification accuracy 1. GİRİŞ Eğitim ve psikolojide ilgilenilen yapıyı ortaya çıkarabilmek, daha iyi incelemek ve açıklamak için, çeşitli kuramlar geliştirilmiştir ve geliştirilmeye devam edilmektedir. Bu açıdan bakıldığında ilk olarak Klasik Test Kuramı (KTK), sonra Madde Tepki Kuramı (MTK) geliştirilmiştir. KTK'da elde edilen gözlenen puanlar ve MTK'da elde edilen yetenek puanları * Bu çalışma Mersin Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde yapılan doktora tezinin bir kısmından üretilmiştir. ** Yrd. Doç. Dr., Mersin Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı, secilomur@gmail.com *** Prof. Dr., Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü, adnankan@gazi.edu.tr