R. Kazimierczak, W. Skąpska, E. Rembialkowska „Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering” 2010, Vol. 55(3) 171 Renata KAZIMIERCZAK, Wanda SKĄPSKA, Ewa REMBIALKOWSKA SGGW, Wydzial Nauk o Żywieniu Czlowieka i Konsumpcji, Zaklad Żywności Ekologicznej THE ASSESSMENT OF ENVIRONMENTAL AWARENESS AND COMPARISON OF PRO-ENVIRONMENTAL ATTITUDES AMONG THE ORGANIC AND CONVENTIONAL FARMERS IN GRAJEWO’S COUNTY Summary The aim of the thesis is to assess and compare the environmental awareness of farmers who run their farms with organic methods with conventional way in Grajewo’s county. Additional area examined in the thesis concerns the assessment of pro-environmental attitudes which are represented by both groups of farmers. Research results show that farmers who lead their farms with organic methods represent higher level of environmental awareness. The research proves also that atti- tudes declared by the farmers do not always translate into real actions. Farmers decide to act organically because of eco- nomic considerations, not because of the environment protection. It is necessary to take actions that would increase level of environmental awareness of farmers in order to limit negative practices in agriculture. Both solid ecological education connected with knowledge dissemination of ecological production methods would limit negative influence of agriculture ac- tivities on environment. OCENA ŚWIADOMOŚCI EKOLOGICZNEJ ORAZ POSTAW PROŚRODOWISKOWYCH WŚRÓD ROLNIKÓW EKOLOGICZNYCH I KONWENCJONALNYCH W POWIECIE GRAJEWSKIM Streszczenie Celem pracy byla ocena oraz porównanie świadomości ekologicznej rolników gospodarujących metodami ekologicznymi i konwencjonalnymi na terenie powiatu grajewskiego, jak również ocena postaw prośrodowiskowych reprezentowanych przez rolników obu badanych grup. Z przeprowadzonych badań wynika, że wyższy poziom świadomości ekologicznej reprezentują rolnicy gospodarujący metodami ekologicznymi. Badania dowodzą również, że deklarowane przez rolników postawy wobec środowiska nie zawsze przekladają się na rzeczywiste zachowania, zaś rolnicy decydujący się na ekologiczny sposób gospo- darowania często mają na uwadze względy ekonomiczne, nie zaś dobro środowiska. Wyniki badań sklaniają do wniosku, iż należy podejmować dzialania zmierzające do podniesienia poziomu świadomości ekologicznej producentów rolnych, celem ograniczenia stosowania negatywnych praktyk w rolnictwie. Rzetelna edukacja ekologiczna rolników, polączona z propa- gowaniem wiedzy na temat ekologicznych metod produkcji rolnej pozwolilyby skutecznie ograniczyć ujemny wplyw dzialal- ności rolniczej na środowisko. 1. Wprowadzenie Rolnictwo wywiera bardzo istotny wplyw na środowi- sko naturalne, ponieważ bezpośrednio wykorzystuje jego zasoby w procesach produkcji. Liczne zagrożenia ekolo- giczne na terenach użytkowanych rolniczo są wynikiem nadmiernej intensyfikacji produkcji rolnej, która za cel glówny stawia uzyskanie jak największych plonów, kosz- tem eksploatacji środowiska naturalnego. Wiele szkód wy- rządzanych przyrodzie wynika z braku fachowej wiedzy rolników na temat prawidlowych metod uprawy roli, nie- wlaściwego stosowania i przechowywania nawozów oraz chemicznych środków ochrony roślin, czy też nieprawidlo- wego zagospodarowania odpadów i ścieków powstających na terenie gospodarstwa. Niedostateczna świadomość za- grożeń środowiskowych wśród wielu rolników, brak zainte- resowania z ich strony problematyką ekologiczną, jak rów- nież slabo rozwinięta infrastruktura na obszarach wiejskich (brak sieci kanalizacyjnej i wysypisk śmieci), stanowią istotną barierę dla realizacji celów zrównoważonego roz- woju na terenach wiejskich. Konieczne staje się podejmo- wanie dzialań mających na celu ograniczenia negatywnych praktyk stosowanych w rolnictwie, czemu sluży propago- wanie ekologicznych metod produkcji rolnej [1]. W ekologicznym sposobie gospodarowania wykorzystuje się przyjazne środowisku praktyki rolnicze oparte na ściśle określonych kryteriach rolnictwa ekologicznego. Kryteria te zostaly opracowane i zatwierdzone przez Międzynarodową Federację Rolnictwa Ekologicznego IFOAM oraz zawarte w obowiązującym rozporządzeniu UE 834/2007 w sprawie pro- dukcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych. Stanowią one zbiór zasad szczególowo określających metody uprawy roślin i chowu zwierząt w gospodarstwach ekologicz- nych, przetwórstwa surowców eko-rolniczych oraz znakowa- nia produktów przeznaczonych do obrotu. Wymogi gospoda- rowania ekologicznego, wynikające z przyjętych kryteriów, podlegają stalej kontroli, a dostosowanie się do nich jest wa- runkiem koniecznym uzyskania certyfikatu, uprawniającego do znakowania i zbytu produktów określanych mianem „eko- logicznych” [14, 19]. Propagowanie zasad zgodnych z wymogami rolnictwa ekologicznego ma kluczowe znaczenie w ograniczeniu ne- gatywnego wplywu dzialalności rolniczej na środowisko naturalne. Stosowanie wlaściwych metod uprawy ziemi (plodozmian o wieloletniej rotacji, plytkie zabiegi agro- techniczne), wykorzystywanie nawozów organicznych i na- turalnych metod ochrony roślin, dbanie o zapewnienie do- brych warunków chowu zwierząt gospodarskich, dążenie do utrzymania jak największej bioróżnorodności, jak rów- nież dążenie do zrównoważonej produkcji roślinnej i zwie- rzęcej, to tylko niektóre z licznych zalożeń rolnictwa eko- logicznego [12]. Należy przy tym zaznaczyć, że od jakości