KABAKÇI MUSTAFA AYAKLANMASI ___________________________________________________________ 1 u yazıda, Osmanlı İmparatorluğu'nun geç döneminde yaşanan Kabakçı Mustafa ayaklanmasının ardından gerçekleşen ulema darbesini tüm boyutlarıyla ele alacağız. Avrupa'daki gelişmeler Osmanlı İmparatorluğu'nu geleneksel idari yapısını değiştirecek önlemler almaya zorlamıştır. Özellikle III.Selim döneminde gerçekleştirilen ekonomik ve askeri atılımlar; devletin dağılmaktan kurtarılması, toprak kayıplarının önlenmesi ve ekonominin iyileştirilmesi bakımından son derece önemlidir. Fakat değişime gerek olmadığı söylemiyle ortaya çıkan ulema sınıfı, ilahi adaletin gücüyle sorunların zamanla çözüleceğini iddia ederek ‘Kabakçı Mustafa’ isyanının bayrağını çekmiştir. 18.yüzyılda gerçekleşen ve yenileşme hareketlerinin durmasından padişah III.Selim’in boğdurtulmasına kadar çok etkili sonuçlara yol açan bu isyan; din, ticaret ve siyaset ilişkisinin en etkili örneklerinden birisi olarak tarihimizdeki yerini almıştır. III.Selim, 1789’da Fransız monarşinin devrilip yerine cumhuriyetin kurulması ve Katolik Kilisesi’nin ciddi yenileşme hareketlerine girişiği çalkantılı günlerde tahta çıkmıştır. Ülke sorunlarını çözmek uğraşında ilk iş, savaş ekonomisiyle cebini doldurmaktan başka bir şey düşünmeyen devşirme paşaların politikalarına itiraz etmiş, 22 yıl boyunca süregelen Avusturya ve Rusya savaşlarını sonlandırmıştır. Ayrıca Nizamı Cedit adıyla sadece askeri ve iktisadi değil; ilmi, sanayi ve teknik reform hareketlerine girişmiştir. Yine ekonomiyi kemirerek çökerten yönetici sınıflar ile eşkıya çetesine dönüşmüş tarikat gurupları ve Yeniçerilere karşı tedbirler almıştır. Bütün bu gelişmeler devlet otoritesinin tekrar güçlenmesinden endişe eden mütegallibe zümrenin (Yeniçeri, ayan, ulema, seyfiye ve ilmiye) tepkisini çekmiştir. Nihayetinde hepsi birlikte; yeni kurulmak istenen askeri birliklerden, mali yapıdan, ekonomik üretim biçimden, balkanlardaki isyanlardan, toprak kayıplarından, B