Rafał Łatka Instytut Historii UKSW, Biuro Badań Historycznych IPN ORCID: 0000-0003-2650-4031 Rola społeczno-polityczna Kościoła katolickiego w okresie rządów Wojciecha Jaruzelskiego w PRL Wprowadzenie Kościół katolicki odgrywał w okresie PRL bardzo ważną rolę społeczną i po- lityczną. Systematycznie zwiększał się autorytet hierarchii kościelnej i du- chowieństwa wśród Polaków, a dotyczy to szczególnie postaci jego lidera i przywódcy kard. Stefana Wyszyńskiego, który w latach 1948–1981 peł- nił funkcję prymasa Polski (oraz arcybiskupa metropolity gnieźnieńskiego i warszawskiego) 1 . W 1980 r. i w kolejnych latach dekady przekonanie o istotnej roli Ko- ścioła w społeczeństwie było powszechne nie tylko wśród wiernych, lecz także przedstawicieli najwyższych władz państwa komunistycznego oraz liderów i większości członków Solidarności. Powstanie wspomnianego ru- chu społecznego spowodowało również, że Kościół uzyskał jeszcze więk- sze możliwości działania, gdyż uwaga aparatu bezpieczeństwa i struktur partyjno-państwowych została przekierowana na zwalczanie niezależnego związku zawodowego 2 . Episkopat potrafił wykorzystać tę sytuację i od jesie- ni 1980 r. rola społeczna Kościoła jeszcze wzrosła, a pola jego aktywności 1 Literatura na temat tej problematyki jest już bardzo obszerna i systematycznie się poszerza. Wśród najważniejszych prac syntetycznych należy wymienić publikacje: J. Żaryn, Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce 1944–1989, Warszawa 2003; A. Dudek, R. Gryz, Komuniści i Kościół w Polsce, Kraków 2006; R. Łatka, J. Marecki, Kościół katolicki w Polsce rządzonej przez komunistów, Warsza- wa 2017; oraz monografię R. Łatka, Episkopat Polski wobec stosunków państwo–Kościół i rzeczywi- stości społeczno-politycznej PRL 1970–1989, Warszawa 2019 (w tej publikacji obszerne i najnowsze zestawienie literatury przedmiotu). 2 Na temat działań władz wobec Solidarności powstała już dość obfita literatura. Najważniej- szą i najnowszą pracą w tym zakresie jest monografia Grzegorza Majchrzaka (idem, Rozpracowa- nie organów kierowniczych NSZZ „Solidarność” przez Służbę Bezpieczeństwa 1980–1982, Warszawa 2021 – tam też aktualne zestawienie literatury przedmiotu).